2011 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

మానవ హక్కుల కమిషన్ అధికారాలు మరియు విధులను వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Protection of Human Rights Act, 1993 కింద ఏర్పడిన NHRC సివిల్ కోర్టు అధికారాలతో హక్కుల ఉల్లంఘనలను విచారిస్తుంది, జైళ్లను పర్యవేక్షిస్తుంది, మానవ హక్కుల అవగాహనను పెంపొందిస్తుంది. దాని సిఫార్సులు తప్పనిసరి కావు, ఏడాది దాటిన ఫిర్యాదులను స్వీకరించలేదు, సాయుధ దళాలపై నేరుగా విచారణ జరపలేదు.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC), మానవ హక్కుల సంరక్షణ చట్టం, 1993 కింద స్థాపించబడినది, మానవ హక్కులను రక్షించడానికి మరియు రాజ్యాంగ హామీలను బలపరచడానికి స్వతంత్ర చట్టపరమైన పర్యవేక్షకుడిగా పనిచేస్తుంది. ఇది ప్రజా సేవకులచే జరిగే ఉల్లంఘనలను పరిష్కరిస్తుంది మరియు ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనను నిలబెట్టడానికి న్యాయ యంత్రాంగాలను అనుసంధానిస్తుంది.
చట్టపరమైన మరియు రాజ్యాంగపరమైన అధికారాలు
•

పౌర కోర్టు అధికారాలు

NHRC పౌర న్యాయ ప్రక్రియ కోడ్, 1908 కింద పౌర కోర్టు అధికారాలను కలిగి ఉంది, ఇది సాక్షులను పిలిపించడానికి మరియు సాక్ష్యాలను సేకరించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది, దీని ద్వారా ఇది అర్ధ న్యాయ అధికారాన్ని పొందుతుంది.

•

దర్యాప్తు అధికారం మరియు పరిమితులు

ఇది స్వతహాగా లేదా ప్రజా సేవకులచే ఉల్లంఘనలపై ఫిర్యాదులపై విచారణ చేయగలదు, కానీ నేరుగా సాయుధ దళాలను దర్యాప్తు చేయలేను మరియు ఉల్లంఘన జరిగిన ఒక సంవత్సరంలోపుగా చర్య తీసుకోవాలి. ఇది దర్యాప్తులను సులభతరం చేయడానికి ప్రభుత్వాల నుండి నివేదికలను కూడా కోరవచ్చు.

ప్రధాన విధులు
•

ప్రచారం మరియు సలహా పాత్ర

ఇది ప్రచారాలు మరియు స్వచ్ఛంద సంస్థల ద్వారా మానవ హక్కుల అవగాహనను ప్రోత్సహిస్తుంది, ప్రభుత్వాలకు అభియోగాలు మరియు పరిహారం పై సలహా ఇస్తుంది, కానీ దాని సిఫారసులు బలవంతంగా ఉండవు. అవసరమైన దిశానిర్దేశాలు లేదా రిట్ల కోసం ఇది కోర్టులను సంప్రదించవచ్చు.

పరిధి మరియు పరిమితులు
•

సిఫారసు స్వభావం మరియు పరిమితులు

NHRC యొక్క సిఫారసులు బలవంతంగా ఉండవు; సిబ్బంది మరియు ఆర్థిక స్వాయత్తత లోపం దాని సమర్థతను దెబ్బతీస్తుంది, ఇది సుప్రీం కోర్టు ద్వారా గమనించబడింది. ఇది ముఖ్యంగా దూర ప్రాంతాలలో సకాలంలో దర్యాప్తులను పరిమితం చేస్తుంది.

•

పరిమిత సాయుధ దళాల అధికార పరిధి

సాయుధ దళాలను నేరుగా దర్యాప్తు చేయలేకపోవడం వల్ల సంఘర్షణ ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క సున్నిత ప్రాంతాలలో, మానవ హక్కుల సమస్యలు తీవ్రమైన చోట్ల, బాధ్యతను పరిమితం చేస్తుంది.

ముందుకు దారి
•

స్వాయత్తత మరియు అధికార పరిధిని పెంచడం

పూర్తి ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇవ్వడం, మానవ వనరులను పెంచడం, మరియు సాయుధ దళాలను నేరుగా దర్యాప్తు చేయడానికి NHRC ను శక్తివంతం చేయడానికి చట్టాలను సవరించడం, సంఘర్షణ ప్రభావిత ప్రాంతాలలో మెరుగైన రక్షణను నిర్ధారించడం.

నిర్ణయం
భారతదేశంలో సమర్థవంతమైన మానవ హక్కుల రక్షణ మరియు బాధ్యతను నిర్ధారించడానికి NHRC యొక్క అధికారాలు మరియు వనరులను బలోపేతం చేయడం అవసరం.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: NHRC at a Glance. NHRC at a Glance. Diagram (tree): NHRC at a Glance; NHRC (1993); Powers: civil court, suo motu inquiry; Functions: inquiry, monitoring jails; Advice: prosecution, compensation, relief; Limits: recommendatory, one-year bar
Diagram: NHRC at a Glance

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

చట్టబద్ధమైన, నియంత్రణ, పాక్షిక-న్యాయ సంస్థలు మరియు పౌర సేవలు9 questions

Asked in 6 of 8 sittings since 2008

2008
–
2011
1
2012
1
2016
–
2017
1
2020
1
2023
3
2025
2

All 9 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2011 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·