2011 · పేపర్ IV

భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో RBI (1935) అగ్రస్థానంలో ఉండి షెడ్యూల్డ్ వాణిజ్య బ్యాంకులు (ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు, విదేశీ), సహకార బ్యాంకులు, Regional Rural Banks (1976), NBFCs ను నియంత్రిస్తుంది. వాణిజ్య బ్యాంకులు విస్తృతంగా రుణాలిస్తాయి, సహకార బ్యాంకులు, RRBs RBI, రాష్ట్ర ద్వంద్వ నియంత్రణ లేదా NABARD పర్యవేక్షణలో గ్రామీణ రుణాలు అందిస్తాయి, బ్యాంకులు దూరంగా ఉంచే రుణగ్రహీతలను NBFCs చేరుకుంటాయి.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారతీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా1 (RBI) ద్వారా నియంత్రించబడినది, ఆర్థిక వృద్ధి, ఆర్థిక చేర్పు మరియు స్థిరత్వానికి కీలకమైనది, ఇది దేశ ఆర్థిక నిర్మాణాన్ని మద్దతు ఇచ్చే విభిన్న సంస్థలను కలిగి ఉంది.
ప్రధాన భాగాలు
•

రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI)

1935లో స్థాపించబడిన RBI వాణిజ్య బ్యాంకులు, సహకార బ్యాంకులు మరియు NBFCలను నియంత్రించే శ్రేష్ఠ ఆర్థిక అధికారం. ఇది నగదు నిల్వ నిష్పత్తి (CRR) మరియు చట్టబద్ధ లిక్విడిటీ నిష్పత్తి (SLR) వంటి పరికరాల ద్వారా ద్రవ్యతను నిర్వహిస్తుంది, చెల్లింపు వ్యవస్థలను పర్యవేక్షిస్తుంది మరియు మొత్తం ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.

•

షెడ్యూల్డ్ కమర్షియల్ బ్యాంకులు (SCBs)

స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (1955లో జాతీయీకరించబడినది) వంటి పబ్లిక్ సెక్టార్ బ్యాంకులు, ప్రైవేట్ మరియు విదేశీ బ్యాంకులను కలిగి ఉన్న SCBs డిపాజిట్లను సమీకరించి క్రెడిట్‌ను అందిస్తాయి. PSBs ప్రాధాన్యత రంగాలకు రుణాలు ఇవ్వడానికి సామాజిక బాధ్యత కలిగి ఉంటాయి, చేర్పు వృద్ధిని మద్దతు ఇస్తాయి, అయితే ప్రైవేట్ బ్యాంకులు రిటైల్ మరియు కార్పొరేట్ బ్యాంకింగ్‌పై దృష్టి పెడతాయి.

•

సహకార బ్యాంకులు మరియు ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకులు (RRBs)

సహకార బ్యాంకులు, RBI మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలచే నియంత్రించబడినవి, వ్యవసాయం మరియు చిన్న వ్యాపారాలకు సేవలు అందిస్తాయి, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి ప్రాంతాలలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. 1976 ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకులు చట్టం కింద స్థాపించబడిన RRBలు గ్రామీణ క్రెడిట్‌ను విస్తరించాయి, కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు స్పాన్సరింగ్ బ్యాంకులచే సంయుక్తంగా యాజమాన్యం చేయబడి, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఆర్థిక చేర్పును మెరుగుపరుస్తాయి.

ప్రముఖ మరియు నియంత్రణ సంబంధాలు
•

శ్రేష్ఠ నియంత్రకుడిగా RBI

RBI SCBs, NBFCs మరియు పట్టణ సహకార బ్యాంకులను పర్యవేక్షిస్తుంది, బ్యాంకింగ్ నియంత్రణ చట్టం, 1949 కింద సావధాన ప్రమాణాలు, లైసెన్సింగ్ మరియు అనుసరణను అమలు చేస్తూ మూలధన సరిపోలిక మరియు ప్రమాద నిర్వహణను నిర్ధారిస్తుంది.

•

RBI పర్యవేక్షణలో షెడ్యూల్డ్ కమర్షియల్ బ్యాంకులు

SCBs RBI మార్గదర్శకాలకు లోబడి పనిచేస్తాయి; PSBs ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని వాటి ఆర్థిక ధృడత్వం మరియు మార్కెట్ క్రమశిక్షణను నిర్వహించడానికి RBIచే నియంత్రించబడతాయి.

ముగింపు
RBI ఆధ్వర్యంలోని భారతీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ యొక్క పొరల నిర్మాణం వివిధ సంస్థల సమన్వయిత పనితీరును నిర్ధారిస్తుంది, ఇది ఆర్థిక చేర్పు, క్రెడిట్ ప్రాప్యత మరియు భారతదేశ అభివృద్ధికి అవసరమైన ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని పెంపొందిస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Structure of Indian banking. Structure of Indian banking. Diagram (tree): Structure of Indian banking; RBI (apex regulator); Scheduled commercial banks; Cooperative banks; Regional rural banks; NBFCs
Diagram: Structure of Indian banking

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో వనరుల సమీకరణ19 questions

Asked in 7 of 8 sittings since 2008

2008
3
2011
3
2012
4
2016
–
2017
1
2020
2
2023
4
2025
2

All 19 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2011 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·