2011 · పేపర్ V · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

(i) మేధో సంపత్తి హక్కులు (Intellectual Property Rights). (ii) సాంకేతిక మిషన్లపై జాతీయ విధానం (National Policy on Technology Missions) గురించి చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Intellectual Property Rights పేటెంట్లు, కాపీరైట్లు, ట్రేడ్‌మార్కులు, భౌగోళిక సూచికలు, డిజైన్ల ద్వారా మేధో సృష్టిని రక్షించి, ప్రజల అందుబాటును సమతుల్యం చేస్తూ ఆవిష్కరణకు ప్రతిఫలమిస్తాయి. తాగునీరు, టీకాలు, అక్షరాస్యత, నూనెగింజలు, పాడి, టెలికాంపై 1986-87లో ప్రారంభించిన సాంకేతిక మిషన్లు శాస్త్రాన్ని జాతీయ అవసరాలకు వినియోగిస్తాయి, అవి సృష్టించే ఆవిష్కరణలను IPR రక్షిస్తుంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
మేధో సంపత్తి హక్కులు (Intellectual Property Rights - IPR) మరియు జాతీయ సాంకేతిక మిషన్లపై విధానం భారతదేశం యొక్క ఆవిష్కరణ ఆధారిత వృద్ధికి కీలకమైనవి, జాతీయ IPR విధానం (2016) మరియు ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్1 వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా మద్దతు పొందుతున్నాయి. ఈ విధానాలు భారతదేశం యొక్క గ్లోబల్ పోటీ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం మరియు జ్ఞాన ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి, ఇస్రో యొక్క శ్రీహరికోట ప్రయోగ కేంద్రం వంటి ఉదాహరణలు రాష్ట్ర ఆధ్వర్యంలో సాంకేతిక పురోగతిని హైలైట్ చేస్తాయి.
మేధో సంపత్తి హక్కులను అర్థం చేసుకోవడం
•

ఆర్థిక పాత్ర మరియు సవాళ్లు

IPR R&D మరియు స్టార్ట్-అప్స్‌ను ప్రోత్సహిస్తుంది, 2026 వరకు పొడిగించిన స్టార్ట్-అప్ మేధో సంపత్తి రక్షణ పథకం ద్వారా ఉదాహరణ ఇవ్వబడింది, కానీ ఫార్మాస్యూటికల్స్‌లో ప్రజల ప్రాప్యతతో మోనోపోలీలను సమతుల్యం చేయాలి.

•

సామాజిక ప్రభావం మరియు చట్టపరమైన సమతుల్యం

IPR ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు పర్యావరణ సాంకేతికతలకు ప్రాప్యతను మద్దతు ఇస్తుంది, అదే సమయంలో బలవంతపు లైసెన్సింగ్ నిబంధనలు చౌకదనాన్ని నిర్ధారిస్తాయి మరియు పేటెంట్ హక్కుల దుర్వినియోగాన్ని నివారిస్తాయి.

జాతీయ సాంకేతిక మిషన్లపై విధానం
•

ఉత్పత్తి, ప్రభావం మరియు సవాళ్లు

త్రాగునీరు, టీకాలు, అక్షరాస్యత, నూనె గింజలు, పాలు మరియు టెలికాం కోసం 1986-87లో ప్రారంభించబడిన మిషన్లు, ఇప్పుడు ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ వరకు విస్తరించాయి, ఇది ఆరు రాష్ట్రాల్లో ₹1.60 లక్షల కోట్ల ప్రాజెక్టులను ఆమోదించింది, 2029 నాటికి చిప్ డిమాండ్ 70-75% వరకు చేరుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, కానీ R&D పెట్టుబడి తక్కువగా ఉంది (~0.65% GDP). రాయలసీమలో వంటి ప్రతిభ లోపాలు మరియు ప్రాంతీయ అసమానతలు కొనసాగుతున్న సవాళ్లుగా ఉన్నాయి.

అంతర్గత సంబంధాలు మరియు ముందుకు దారి
•

విధాన సమన్వయం

జాతీయ IPR విధానం యొక్క చట్టపరమైన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లు మరియు వాణిజ్యీకరణపై దృష్టి సాంకేతిక మిషన్లను అనుకూలంగా చేస్తుంది, DPIIT కాపీరైట్ మరియు సెమీకండక్టర్ లేఅవుట్ డిజైన్ పరిపాలనను సమన్వయం చేయడం ద్వారా ఆవిష్కరణకు అనుకూల వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది.

•

ముందుకు దారి

R&D నిధులను పెంచడం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్లో IPR మౌలిక సదుపాయాలను ఆధునీకరించడం, రాయలసీమ యొక్క కరువు సమస్యను పరిష్కరించే సమగ్ర ఆవిష్కరణను ప్రోత్సహించడం, మరియు సాంకేతిక మిషన్లను మార్కెట్-సిద్ధ పరిష్కారాలుగా మార్చడానికి పరిశ్రమ-విద్యాసంస్థల అనుసంధానాలను బలపరచడం.

నిర్ణయం
IPR మరియు సాంకేతిక మిషన్లు కలిసి భారతదేశంలో ఆవిష్కరణ ఆధారిత వృద్ధి మరియు సాంకేతిక స్వావలంబనను ప్రోత్సహిస్తాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: IPR and technology missions. IPR and technology missions. Flow: Missions create new technology → IPR protects the innovation → Commercialisation attracts investment → Returns fund more R&D → (back to start)
Diagram: IPR and technology missions

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సైన్స్, టెక్నాలజీ & ఇన్నోవేషన్: విధానాలు, సంస్థలు, విజయాలు20 questions

Asked in 7 of 8 sittings since 2008

2008
1
2011
3
2012
3
2016
4
2017
–
2020
3
2023
2
2025
4

All 20 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2011 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·