2011 · పేపర్ V · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

(i) జాతీయ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విధానాన్ని (National Policy on Science and Technology) వివరించండి. (ii) భారతదేశంలో సాంకేతిక మిషన్ల (technology missions) పాత్రను తగిన ఉదాహరణతో చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

భారత శాస్త్ర సాంకేతిక విధానం Scientific Policy Resolution 1958, Technology Policy Statement 1983 నుండి ఆవిష్కరణ ఆధారిత వృద్ధి, బలమైన R&D కి ప్రాధాన్యమిచ్చే 2003, 2013 విధానాల వరకు పరిణామం చెందింది. సాంకేతిక మిషన్లు విధానాన్ని కేంద్రీకృత ఫలితాలుగా మారుస్తాయి, 1986 Technology Mission on Oilseeds పసుపు విప్లవానికి దారితీసింది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారత జాతీయ శాస్త్ర సాంకేతిక విధానం (NPST) శాస్త్రీయ సామర్థ్యాలను సామాజిక-ఆర్థిక లక్ష్యాలతో అనుసంధానించడానికి అభివృద్ధి చెందింది, రంగాల సవాళ్లను పరిష్కరించే మరియు ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించే కేంద్రీకృత సాంకేతిక మిషన్ల ద్వారా మద్దతు పొందింది, ఇది ISRO యొక్క అంతరిక్ష కార్యక్రమం మరియు ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్1లో కనిపిస్తుంది.
సంస్థాగత వ్యవస్థ మరియు విధాన పరిణామం
•

దశలవారీ అభివృద్ధి

భారత S&T విధానం నెహ్రూవియన్ సంస్థా నిర్మాణం (1950ల నుండి 70ల వరకు) నుండి 1983 సాంకేతిక విధానం2 స్వదేశీ అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం, మరియు 2003 మరియు 2013 NPST ఆవిష్కరణ ఆధారిత వృద్ధి మరియు విద్యా-పరిశ్రమ సహకారాన్ని ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వరకు అభివృద్ధి చెందింది.

•

రాష్ట్ర స్థాయి సామర్థ్యం

ఆంధ్రప్రదేశ్ IIT తిరుపతి మరియు శ్రీహరికోట అంతరిక్ష కేంద్రం వంటి సంస్థల నుండి లబ్ధి పొందుతోంది, జాతీయ మిషన్లకు మరియు జలచరాలు మరియు తోటల వంటి రంగాలలో ప్రాంతీయ అభివృద్ధికి మద్దతు ఇస్తోంది.

సాంకేతిక మిషన్లు మరియు వాటి పాత్ర
•

రంగాలపై దృష్టి

మిషన్లు కీలక ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయి; నూనెగింజలపై సాంకేతిక మిషన్ పసుపు విప్లవాన్ని నడిపింది, ఇది రాయలసీమ వంటి ప్రాంతాల్లో వేరుశనగ రైతులకు లబ్ధి చేకూర్చింది, మరియు ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ దేశీయ చిప్ సామర్థ్యాన్ని నిర్మిస్తోంది, ఇందులో ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఒక యూనిట్ ఉంది, సాంకేతిక స్వావలంబనను పెంచుతోంది.

•

పాలన మరియు సవాళ్లు

DST మరియు నేషనల్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ నిధులు మరియు విధానాన్ని సమన్వయం చేస్తాయి, కానీ భారతదేశం యొక్క R&D వ్యయం (~0.65% GDP) మరియు సాంకేతిక బదిలీ పరిమితంగా ఉన్నాయి, బలమైన ప్రజా-ప్రైవేటు భాగస్వామ్యాలు మరియు వాణిజ్యీకరణ ప్రయత్నాలు అవసరం.

ముందుకు దారి
•

ఆవిష్కరణ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం

ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలలో స్థానిక బలాలను ఉపయోగించడానికి నిధులు మరియు సంస్థాగత మద్దతును పెంచండి.

•

భాగస్వామ్యాలు మరియు వాణిజ్యీకరణను ప్రోత్సహించడం

ప్రైవేటు రంగం పాల్గొనడానికి ప్రోత్సాహకాలను అభివృద్ధించండి మరియు మార్కెట్ స్వీకరణను మెరుగుపరచడానికి విలువ జోడింపు కేంద్రాలను స్థాపించండి.

ముగింపు
NPST మరియు సాంకేతిక మిషన్లు భారతదేశం యొక్క ఆవిష్కరణ ఆధారిత వృద్ధి మరియు వ్యూహాత్మక స్వావలంబనకు వెన్నెముకగా ఉంటాయి, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలలో సమగ్ర మరియు స్థిరమైన సాంకేతిక పురోగతిని సాధించడానికి వీలు కల్పిస్తాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Evolution of S&T policy. Evolution of S&T policy. Diagram (timeline): Evolution of S&T policy; 1950s-70s; Nehruvian institution building; 1983; Technology Policy Statement; 1990s; Liberalisation, global integration; 2003; Science and Technology Policy; 2013; Innovation-led STI Policy
Diagram: Evolution of S&T policy

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సైన్స్, టెక్నాలజీ & ఇన్నోవేషన్: విధానాలు, సంస్థలు, విజయాలు20 questions

Asked in 7 of 8 sittings since 2008

2008
1
2011
3
2012
3
2016
4
2017
–
2020
3
2023
2
2025
4

All 20 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2011 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·