2020 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

చట్టబద్ధమైన సంస్థల పనిని ఉదాహరణలతో వివరించండి మరియు అవి ఏయే దేశాలలో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయో పేర్కొనండి. భారతదేశం నుండి రెండు ఉదాహరణలను అందిస్తూ, క్వాసీ-జ్యుడీషియల్ సంస్థలను వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

ప్రత్యేక నియంత్రణ కోసం పార్లమెంటు లేదా రాష్ట్ర శాసనసభల చట్టాల ద్వారా ఏర్పడే చట్టబద్ధ సంస్థలకు భారత్‌లో SEBI, NHRC ఉదాహరణలు, ఇవి US, UK, Australia లలో కూడా ఉన్నాయి. న్యాయస్థానాలు కాకపోయినా వివాదాలను పరిష్కరించే సంస్థలు అర్ధ న్యాయ సంస్థలు, ఉదాహరణకు National Green Tribunal (NGT Act, 2010), Consumer Disputes Redressal Commissions.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
చట్టపరమైన మరియు అర్ధ-న్యాయపరమైన సంస్థలు ప్రత్యేక న్యాయ నిర్ణయం మరియు నియంత్రణ పర్యవేక్షణకు కీలకం, న్యాయ వ్యవస్థలో పెండింగ్ కేసులను తగ్గించడం మరియు పరిపాలనను మెరుగుపరచడం. ఇవి సమయానుకూల న్యాయం మరియు నియంత్రణ అనుసరణను నిర్ధారించి, ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనను బలపరుస్తాయి.
1. చట్టపరమైన సంస్థలు: చట్టపరమైన రూపకల్పన మరియు ఉదాహరణలు
•

నిర్వచిత చట్టపరమైన పునాది

SEBI (SEBI చట్టం, 1992) మరియు NHRC (మానవ హక్కుల సంరక్షణ చట్టం, 1993) వంటి చట్టపరమైన సంస్థలు చట్టపరమైన అధికారాన్ని మరియు డొమైన్ నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి, ఇది కేంద్రీకృత నియంత్రణ మరియు దర్యాప్తును సాధ్యపడుస్తుంది.

•

ప్రపంచవ్యాప్త ఉనికి మరియు బాధ్యత

US Federal Trade Commission, UK Financial Conduct Authority, మరియు Australian Human Rights Commission వంటి సమాన సంస్థలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్నాయి. ఈ సంస్థలు స్వతంత్రతను చట్టసభ పర్యవేక్షణ మరియు ప్రజా నివేదికల ద్వారా బాధ్యతతో సమతుల్యం చేస్తాయి.

2. అర్ధ-న్యాయపరమైన సంస్థలు: పాత్ర మరియు సవాళ్లు
•

ప్రకృతి మరియు ఉదాహరణలు

భారతదేశం యొక్క జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (NGT) మరియు ఆదాయపు పన్ను అప్పీళ్ల ట్రిబ్యునల్ (ITAT) వంటి అర్ధ-న్యాయపరమైన సంస్థలు సాంకేతిక నైపుణ్యంతో వివాదాలను పరిష్కరిస్తాయి, సహజ న్యాయం పాటిస్తూ కానీ సౌకర్యవంతమైన విధానాలను అనుసరిస్తాయి.

•

వినియోగదారుల కమిషన్లు మరియు సంస్కరణ అవసరాలు

వినియోగదారుల వివాద పరిష్కార కమిషన్లు వినియోగదారుల ఫిర్యాదులను పరిష్కరించి, లోపభూయిష్టమైన వస్తువులు లేదా సేవలను శిక్షిస్తాయి. ఖాళీలు మరియు అసమాన విధానాలు ఈ సంస్థలను బలహీనపరుస్తాయి, కాబట్టి సుప్రీం కోర్టు పునరావృతంగా ట్రిబ్యునల్ సంస్కరణలను కోరింది మరియు చట్ట కమిషన్1 న్యాయ నిర్ణయంలో ఎక్కువ బాధ్యతను కోరింది.

3. ఆర్థిక మరియు పరిపాలనా ప్రభావం
•

ఆంధ్రప్రదేశ్32 SPSEs

చట్టపరమైన నియంత్రణ ద్వారా పాలించబడే SPSEs 2023-24లో ₹88,176.83 కోట్ల టర్నోవర్‌తో GSDPలో 6.69% వాటాను కలిగి ఉన్నాయి, ఇది ప్రజా వనరుల చట్టపరమైన పర్యవేక్షణ యొక్క ఆర్థిక ప్రాముఖ్యతను హైలైట్ చేస్తుంది.

ముందుకు దారి
•

సంస్థాగత సంస్కరణలు

పారదర్శకత, బాధ్యత మరియు సహజ న్యాయ నిబంధనల అనుసరణను నిర్ధారించడానికి పర్యవేక్షణ కోసం జాతీయ ట్రిబ్యునల్స్ కమిషన్‌ను ప్రతిపాదించండి.

ముగింపు
సమయానుకూల న్యాయం మరియు పరిపాలనకు బలమైన చట్టపరమైన మరియు అర్ధ-న్యాయపరమైన సంస్థలు కీలకం, రాజ్యాంగ వాగ్దానాలను నెరవేర్చడానికి మరియు అందరికీ న్యాయం అనే ఆర్టికల్ 39A యొక్క ఆదేశాన్ని నిలబెట్టడానికి సంస్కరణలు అవసరం.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Statutory and Quasi-Judicial Bodies. Statutory and Quasi-Judicial Bodies. Diagram (tree): Statutory and Quasi-Judicial Bodies; Statutory bodies; SEBI, NHRC in India; FTC (US), FCA (UK); Quasi-judicial bodies; National Green Tribunal; Consumer Commissions
Diagram: Statutory and Quasi-Judicial Bodies

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

చట్టబద్ధమైన, నియంత్రణ, పాక్షిక-న్యాయ సంస్థలు మరియు పౌర సేవలు9 questions

Asked in 6 of 8 sittings since 2008

2008
–
2011
1
2012
1
2016
–
2017
1
2020
1
2023
3
2025
2

All 9 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2020 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·