బహిరంగ మరియు ఇండోర్ గాలిలో అత్యంత సాధారణ మరియు ప్రమాదకరమైన కాలుష్య కారకాలు ఏవి? ప్రతి కాలుష్య కారకం వల్ల కలిగే ఆరోగ్య ప్రమాదాలను పేర్కొనండి. AQI (గాలి నాణ్యత సూచిక) అంటే ఏమిటి? భారతదేశంలో AQIని ఎవరు పర్యవేక్షిస్తారు? AQIకి PM యొక్క సహకారం ఏమిటి?
Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error
క్లుప్తంగా
సాధారణ ప్రమాదకర వాయు కాలుష్యకాలు PM2.5, PM10 (ఊపిరితిత్తులు, గుండె జబ్బులు), SO2, NOx (శ్వాసనాళాల నష్టం), ozone, carbon monoxide (ఆక్సిజన్ లోపం), benzene (క్యాన్సర్), ఇంటిలోపలి radon (ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్). 2015లో ప్రారంభించి CPCB పర్యవేక్షించే AQI ఎనిమిది కాలుష్యకాల ఆధారంగా గాలిని రేట్ చేస్తుంది, సాధారణంగా PM నే మొత్తం సూచికను నిర్ణయిస్తుంది.
Model answer
Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026
పార్టిక్యులేట్ మ్యాటర్ (PM2.5 మరియు PM10)
ఈ సన్నని కణాలు శ్వాసకోశ సంక్రమణలు, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్, గుండె జబ్బులు మరియు ముందస్తు మరణానికి కారణమవుతాయి, AQI కాలుష్య స్థాయిలను ఆధిపత్యం చేస్తాయి.
వాయు కాలుషకాలు
పరిశ్రమల నుండి SO2 బ్రాంకైటిస్కు కారణమవుతుంది; వాహనాల నుండి NOx గాలి మార్గాలను మండిస్తుంది మరియు పొగమంచును ఏర్పరుస్తుంది; O3 ఆస్తమాను మరింత తీవ్రతరం చేస్తుంది; అసంపూర్ణ దహనం నుండి CO ఆక్సిజన్ రవాణాను దెబ్బతీస్తుంది; బెంజీన్ రక్త సంబంధిత రుగ్మతలకు కారణమవుతుంది; ఇండోర్స్లో రాడాన్ వాయువు ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు దారితీస్తుంది.
CPCB మరియు AQI వ్యవస్థ
CPCB జాతీయ పరిసర గాలి నాణ్యత ప్రమాణాలను అమలు చేస్తుంది మరియు 2015లో స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ కింద AQIని ప్రారంభించింది, దేశవ్యాప్తంగా ఎనిమిది కాలుషకాలను పర్యవేక్షిస్తుంది.
రాష్ట్ర మరియు స్థానిక పాత్రలు
రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ బోర్డులు మరియు స్థానిక సంస్థలు, 2022లో వ్యర్థ నిర్వహణ ఆడిట్ లోపాలతో ఆంధ్రప్రదేశ్2 పట్టణ స్థానిక సంస్థలు సహా, పర్యవేక్షణ మరియు నియంత్రణ చర్యలను అమలు చేస్తాయి.
PM ఆధిపత్యం
PM2.5 మరియు PM10 ప్రధాన AQI సహకారులు, తరచుగా సురక్షిత పరిమితులను మించి, తీవ్రమైన కాలుష్య ఘట్టాలకు కారణమవుతాయి.
పర్యవేక్షణ మరియు డేటా లోపాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని నగరాలు సహా అనేక నగరాలు సమగ్ర రియల్-టైమ్ డేటా లేకుండా ఉంటాయి, ప్రజల అవగాహన మరియు విధాన ప్రతిస్పందనను పరిమితం చేస్తాయి.
ఇండోర్ కాలుష్యం నిర్లక్ష్యం
ఇండోర్స్లో రాడాన్ మరియు బయోమాస్ ఇంధన ఉద్గారాలు తక్కువగా పర్యవేక్షించబడతాయి, ఆరోగ్య భారం కలిగిస్తాయి.
పర్యవేక్షణ విస్తరించండి
ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు ఇతర రాష్ట్రాలలో AQI మౌలిక సదుపాయాలను అధునాతన సెన్సార్లు మరియు రియల్-టైమ్ డేటాతో అప్గ్రేడ్ చేయండి.
ఇండోర్ గాలి నాణ్యతను సమగ్రపరచండి
విధాన చట్రాలలో రాడాన్ మరియు బయోమాస్ ఇంధన కాలుష్యాన్ని పరిష్కరించండి.
This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి
1జవాబు పత్రం
ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.
2చేతితో రాయండి
సమయం పెట్టుకుని.
3మూల్యాంకనం పొందండి
మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.
పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం
కాలుష్యం & ఘన వ్యర్థాలు; ప్రపంచ సమస్యలు; పర్యావరణ చట్టం; విపత్తు నిర్వహణ విధానం; వ్యవసాయ విప్లవాలు43 questions
Asked in 8 of 8 sittings since 2008
- 2025సమగ్ర ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ (Integrated Solid Waste Management - ISWM) యొక్క ముఖ్య సూత్రాలు ఏమిటి? ISWM లో వ్యర్థాల శ్రేణి (waste hierarchy) పాత్రను చర్చించండి.
- 2025గ్లోబల్ వార్మింగ్ను నిర్వచించండి మరియు వాతావరణ మార్పుల నుండి దానిని స్పష్టంగా వేరు చేయండి. గ్లోబల్ వార్మింగ్కు ప్రధాన సహజ మరియు మానవ ప్రేరిత కారణాలను వివరించండి మరియు ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలకు ప్రస్తుతం ఏ కారకాలు ఎక్కువగా కారణమవుతున్నాయో క్లుప్తంగా చర్చించండి.
All 43 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.
అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2020 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.