2023 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19కి సంబంధించి 'సముచిత ఆంక్షలు' (reasonable restrictions) మరియు 'సముచితత్వ పరీక్ష' (test of reasonableness) పరిధిని పరిశీలించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Article 19(2) నుంచి (6) వరకు భద్రత, ప్రజా శాంతిభద్రతలు, నైతికత వంటి కారణాలపై ఆరు స్వేచ్ఛలపై సహేతుక పరిమితులను చట్టం ద్వారా మాత్రమే విధించడానికి అనుమతిస్తాయి; న్యాయస్థానాలు దామాషా, సన్నిహిత సంబంధం, ప్రక్రియా న్యాయం ద్వారా సహేతుకతను పరీక్షిస్తాయి. Shreya Singhal (2015) కేసులో అస్పష్టమైన Section 66A ను Supreme Court కొట్టివేసింది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
ఆర్టికల్ 19 కింద 'సమంజసమైన పరిమితులు' యొక్క పరిధి ప్రాథమిక స్వేచ్ఛలను ప్రజా ప్రయోజనంతో సమతుల్యం చేయడం, శ్రేయా సింగాల్ వి. యూ.ఓ.ఐ (2015) వంటి న్యాయపరమైన వ్యాఖ్యానాల ద్వారా ఆకారాన్ని పొందింది, ఇది పరిమితులలో అనుపాతం మరియు స్పష్టతను ప్రాముఖ్యతనిచ్చింది.
ఆర్టికల్ 19 కింద 'సమంజసమైన పరిమితులు' యొక్క పరిధి
•

పరిమితుల కోసం రాజ్యాంగ ఆధారాలు

ఆర్టికల్స్ 19(2) నుండి (6) వరకు మాట్లాడే స్వేచ్ఛ మరియు సమావేశం వంటి స్వేచ్ఛలపై పరిమితులను అధికారం ఇస్తాయి, సార్వభౌమత్వం, భద్రత, ప్రజా క్రమం, నైతికత, మరియు విదేశీ సంబంధాల కోసం; ఉదాహరణకు, పరిమితులు మాట్లాడే స్వేచ్ఛను పరుషం లేదా ప్రేరేపణను నివారించడానికి నిరోధిస్తాయి.

•

చట్టసభా అధికారం మరియు పరిమితులు

పరిమితులు చట్టం ద్వారా విధించబడాలి మరియు సమంజసమైనవి, యాదృచ్ఛికం లేదా అధికంగా ఉండకూడదు, చింతామన్ రావు వి. మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం (1950) లో చెప్పినట్లు, వ్యక్తిగత హక్కులు మరియు సామాజిక నియంత్రణ మధ్య సమతుల్యాన్ని నిర్ధారించడం.

'సమంజసతా పరీక్ష' యొక్క న్యాయపరమైన విశ్లేషణ
•

అనుపాతం మరియు నెక్సస్ పరీక్ష

శ్రేయా సింగాల్ కేసులో సుప్రీం కోర్టు పరిమితులు ప్రజా ప్రయోజనానికి సమీప సంబంధం కలిగి ఉండాలని, ఐటీ చట్టం యొక్క సెక్షన్ 66A వంటి అస్పష్ట లేదా విస్తృత చట్టాలను తిరస్కరించింది.

•

విషయపరమైన మరియు విధానపరమైన సమంజసత

కోర్టులు, డాక్టర్ ఎన్.బి. ఖారే వి. ఢిల్లీ రాష్ట్రం (1950) లోని విధంగా, పరిమితుల వ్యవధి మరియు అమలులో న్యాయాన్ని నిర్ధారిస్తూ, విషయం మరియు విధానాన్ని సమీక్షిస్తాయి.

పరిమితులను నియంత్రించే రాజ్యాంగ మరియు న్యాయపరమైన వ్యవస్థ
•

సంరక్షణగా న్యాయపరమైన సమీక్ష

న్యాయవ్యవస్థ ప్రాథమిక హక్కుల సంరక్షకుడిగా పనిచేస్తుంది1, యాదృచ్ఛిక రాష్ట్ర చర్యను నివారించడానికి పరిమితులను పరిశీలిస్తుంది.

•

ఆర్టికల్ 21 తో సమన్వయం

పుట్టస్వామి తీర్పులో గుర్తించిన ఆర్టికల్ 21 కింద గోప్యత హక్కు కూడా సమంజసమైన పరిమితులను అనుమతిస్తుంది, ఆర్టికల్ 19 రక్షణలను అనుసంధానిస్తుంది.

ముగింపు
రాజ్యాంగ మరియు న్యాయపరమైన వ్యవస్థ ఆర్టికల్ 19 కింద సమంజసమైన పరిమితులు అనుపాతంగా, చట్టపరంగా ఆధారితంగా, మరియు ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించేలా నిర్ధారిస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Test of reasonableness under Article 19. Test of reasonableness under Article 19. Flow: Restriction only by law → Ground in Articles 19(2)-(6) → Proximate nexus to public interest → Proportionate, not excessive → Fair procedure and duration → Valid restriction
Diagram: Test of reasonableness under Article 19

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

భారత రాజ్యాంగం, ప్రాథమిక హక్కులు, DPSP మరియు కేంద్ర-రాష్ట్ర విధులు18 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
1
2011
4
2012
3
2016
4
2017
1
2020
2
2023
1
2025
2

All 18 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2023 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·