2023 · పేపర్ IV · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

భారత రూపాయి మారకపు రేటు పూర్తిగా మార్కెట్ ద్వారా నిర్ణయించబడుతుందా? భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై రూపాయి విలువ క్షీణత (Rupee Depreciation) ప్రభావాలను వివరించండి. పడిపోతున్న రూపాయిని రక్షించడంలో ఆర్‌బిఐ (RBI) పాత్రను చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

1993 నుంచి రూపాయి మారకం విలువ మార్కెట్ ఆధారితమే అయినా పూర్తిగా స్వేచ్ఛాయుతం కాదు, అధిక ఒడిదుడుకులను నియంత్రించేందుకు RBI managed float ను అనుసరిస్తుంది. విలువ క్షీణత ఎగుమతులకు సహాయపడినా దిగుమతి ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచి, CAD ను విస్తరించి, మూలధన నిష్క్రమణకు దారితీస్తుంది, కాబట్టి RBI నిల్వలు, sterilisation, మార్కెట్ జోక్యం ద్వారా రూపాయిని కాపాడుతుంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారత రూపాయి మారకపు రేటు ప్రధానంగా మార్కెట్ ఆధారితమైనదే అయినప్పటికీ, గ్లోబల్ ఆర్థిక అస్థిరత మరియు భారతదేశం యొక్క ప్రస్తుత ఖాతా లోటు మధ్య RBI యొక్క నిర్వహిత తేలికపాటి జోక్యాలకు లోబడి ఉంటుంది.
సంస్థాగత వ్యవస్థ
•

RBI జోక్యంతో మార్కెట్-ఆధారిత విధానం

1993 నుండి, రూపాయి విలువ విదేశీ మారక మార్కెట్లలో సరఫరా-డిమాండ్ ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది; RBI మారకపు రేట్లను స్థిరపరచకుండా అధిక అస్థిరతను నివారించడానికి జోక్యం చేసుకుంటుంది.

•

ప్రత్యేక విదేశీ మారక సౌకర్యాలు

ప్రత్యేక రూపాయి వోస్ట్రో ఖాతా (Special Rupee Vostro Account - SRVA) మరియు ఫారెక్స్ కారస్పాండెంట్ స్కీమ్1 వంటి వ్యవస్థలు విదేశీ మారక మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరుస్తాయి, సాఫీగా మూలధన ప్రవాహాలు మరియు మారకపు రేటు నిర్వహణకు సహాయపడతాయి.

ఆర్థిక మరియు సామాజిక ప్రభావాలు
•

ఆమదించిన ద్రవ్యోల్బణం మరియు ఎగుమతి పోటీ

రూపాయి విలువ తగ్గడం ముడి చమురు వంటి దిగుమతుల ఖర్చులను పెంచి ద్రవ్యోల్బణాన్ని కలిగిస్తుంది, కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క జలచరాలు మరియు తోటల సాగు వంటి రంగాలలో ఎగుమతి పోటీని మెరుగుపరుస్తుంది.

•

మూలధన ప్రవాహాలు మరియు ఫారెక్స్ నిల్వల ఒత్తిడి

రూపాయి విలువ తగ్గడం మూలధన ప్రవాహాలను ప్రేరేపిస్తుంది, మార్కెట్ భావనను ప్రభావితం చేస్తుంది మరియు ప్రస్తుత ఖాతా లోటును విస్తరించి, RBI యొక్క ఫారెక్స్ నిల్వలపై ఒత్తిడిని పెంచుతుంది.

RBI యొక్క పాత్ర మరియు సవాళ్లు
•

స్టెరిలైజేషన్ మరియు ద్రవ్యోల్బణ-వృద్ధి సమతుల్యం

RBI ఫారెక్స్ జోక్యాల ద్రవ్యతా ప్రభావాన్ని తటస్థపరచడానికి స్టెరిలైజేషన్‌ను ఉపయోగిస్తుంది, ప్రత్యేకించి రాయలసీమ వంటి సున్నిత ప్రాంతాలలో ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ మరియు వృద్ధి మద్దతును సమతుల్యం చేస్తుంది.

ముందుకు దారి
•

స్థిరమైన మూలధన ప్రవాహాలు మరియు మార్కెట్ లోతు

ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క పోర్ట్ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు వ్యవసాయ ప్రాసెసింగ్లో దీర్ఘకాలిక FDIని ఆకర్షించడానికి విధానాలు మరియు FX-రిటైల్ మరియు భారత్ కనెక్ట్ కార్యక్రమాలను విస్తరించడం అస్థిరతను తగ్గించగలవు.

•

లక్ష్యంగా ద్రవ్యోల్బణం మరియు ఎగుమతి ప్రోత్సాహం

సున్నిత జనాభాపై ద్రవ్యోల్బణ ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి సమన్వయ విధానాలు మరియు ప్రాంతీయ ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించడం రూపాయి విలువ తగ్గడం2 ప్రయోజనాలను పొందగలదు.

నిర్ణయం
రూపాయి మారకపు రేటు మార్కెట్ ఆధారితమైనదే కానీ గ్లోబల్ అనిశ్చితి మధ్య ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని నిర్వహించడానికి RBI యొక్క వ్యూహాత్మక జోక్యాలు మరియు మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదల అవసరం.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: RBI's defence of the rupee. RBI's defence of the rupee. Diagram (tree): RBI's defence of the rupee; RBI tools; Forex intervention; Sterilisation; FEMA 1999 powers; SRVA framework, FX-Retail
Diagram: RBI's defence of the rupee

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రధాన సవాళ్లు26 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
5
2011
3
2012
3
2016
4
2017
4
2020
2
2023
3
2025
2

All 26 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2023 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·