2023 · పేపర్ IV · 10 మార్కులు

'వ్యూహాత్మక పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ' అంటే ఏమిటి? పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ విభాగం (DOD) పేరును పెట్టుబడులు మరియు ప్రభుత్వ ఆస్తుల నిర్వహణ విభాగం (DIPAM)గా మార్చినప్పటి నుండి అనుసరించిన వివిధ పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ పద్ధతులను వివరించండి. ఈ పెట్టుబడుల ఉపసంహరణల విజయాలు మరియు ఫలితాలను క్లుప్తంగా చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

వ్యూహాత్మక విధి విక్రయం అంటే ప్రభుత్వ వాటాలో గణనీయ భాగాన్ని, తరచుగా 50% కంటే ఎక్కువ, నిర్వహణ నియంత్రణతో సహా ప్రైవేటు కొనుగోలుదారుకు విక్రయించడం. 2016లో DIPAM ఏర్పాటు నుండి IPOs, OFS, బైబ్యాక్‌లు, CPSE, Bharat-22 ETFs, Air India ను Tata group కు (2022) విక్రయించడం వంటి వ్యూహాత్మక అమ్మకాలు అనుసరించారు.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
రాజకీయ వ్యూహాత్మక disinvestment అనేది ప్రభుత్వ మెజారిటీ వాటాలను ప్రైవేట్ రంగానికి నిర్వహణ నియంత్రణతో విక్రయించడం, ప్రజా రంగ సంస్థల (PSU) సామర్థ్యాన్ని మరియు ఆర్థిక సమీకరణాన్ని పెంచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2016లో DIPAM (డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ అండ్ పబ్లిక్ అసెట్ మేనేజ్‌మెంట్) పేరు మార్పు, కేవలం ఈక్విటీ విక్రయాల నుండి సమగ్ర ప్రజా ఆస్తుల ఆప్టిమైజేషన్‌కు మార్పును ప్రతిబింబిస్తూ, విస్తృత ఆస్తి నిర్వహణ దృక్పథాన్ని సూచించింది.
సంస్థాగత వ్యవస్థ
•

సంసదీయ పర్యవేక్షణ

కమిటీలు కాలపరిమితి disinvestment మరియు ఎరువుల PSU ఆధునీకరణను సమర్థిస్తాయి, వృద్ధాప్య PSUలలో ఆలస్యం1లను పరిష్కరించడం. వారు ఎరువుల వంటి రంగాలలో ఆధునీకరణ అవసరాన్ని, సంస్థాగత జడత్వాన్ని అధిగమించి సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చారు.

పద్ధతులు మరియు ఫలితాలు
•

వివిధ disinvestment పరికరాలు

IPOలు (LIC), ETFలు (CPSE-ETF, Bharat-22) ద్వారా మైనారిటీ వాటాల విక్రయాలు మరియు Dredging Corporation యొక్క బదిలీ వంటి వ్యూహాత్మక విక్రయాలు గణనీయమైన నిధులను సేకరించాయి మరియు కార్యకలాపాలను మెరుగుపరచాయి. ప్రభుత్వ హోల్డింగ్‌లను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడానికి PSUల ద్వారా బైబ్యాక్‌లు కూడా ఉపయోగించబడ్డాయి.

•

నేషనల్ మోనిటైజేషన్ పైప్‌లైన్2 2.0

₹16.72 లక్షల కోట్లు (FY26-FY30) లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, ఆస్తి మోనిటైజేషన్‌ను సంస్థాగతీకరించడం, ఈక్విటీ disinvestmentను పూరకంగా మరియు మౌలిక సదుపాయాల ఆర్థికపరంగా పెంపొందించడం, తద్వారా ప్రభుత్వ వనరుల సమీకరణ మార్గాలను విస్తరించడం.

•

సవాళ్లు

రాజకీయ వ్యతిరేకత, విలువల వివాదాలు మరియు వ్యూహాత్మక సున్నితత్వాల కారణంగా ఎరువులు మరియు రక్షణ PSU disinvestmentలలో ఆలస్యం, నేషనల్ ఫెర్టిలైజర్స్ లిమిటెడ్ మరియు రాష్ట్రీయ కెమికల్స్ అండ్ ఫెర్టిలైజర్స్ లిమిటెడ్ కోసం పొడిగించిన కాలక్రమాలలో కనిపించినట్లుగా అమలు అడ్డంకులను హైలైట్ చేస్తాయి.

ముందుకు మార్గం
•

ఆత్మనిర్భర్ లక్ష్యాలతో అనుసంధానం

వ్యూహాత్మక రంగాలలో PSU పాత్రలను ఆప్టిమైజ్ చేస్తూ స్వదేశీ రక్షణ తయారీని ప్రోత్సహించడానికి డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్43 2020ను ఉపయోగించండి.

•

పర్యవేక్షణను బలోపేతం చేయండి

disinvestment ప్రక్రియలలో ఆలస్యం తగ్గించడానికి మరియు బాధ్యతను మెరుగుపరచడానికి కాలపరిమితి లక్ష్యాలు మరియు పార్లమెంటరీ పర్యవేక్షణ.

•

డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు

సమర్థవంతమైన ఆస్తి నిర్వహణ మరియు పెట్టుబడిదారుల నిమగ్నత కోసం డిజిటల్ ఇండియాను ఉపయోగించండి, ప్రక్రియలను సులభతరం చేయడం మరియు పరిధిని విస్తరించడం.

ముగింపు
DIPAM కింద వ్యూహాత్మక disinvestment ఆర్థిక ఆరోగ్యం, ప్రైవేట్ రంగ డైనమిజం మరియు స్థిరమైన వృద్ధికి కీలకం, జాతీయ ప్రాధాన్యతలతో అనుసంధానమై, ప్రభుత్వానికి సామాజిక రంగ అభివృద్ధిపై దృష్టి పెట్టడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Disinvestment methods since DIPAM. Disinvestment methods since DIPAM. Diagram (tree): Disinvestment methods since DIPAM; Minority sales; IPO, OFS, ETFs, buybacks; Strategic sales; Management control transferred; Asset monetisation; NMP 2.0
Diagram: Disinvestment methods since DIPAM

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

పారిశ్రామిక అభివృద్ధి మరియు విధానం (భారతదేశం)12 questions

Asked in 5 of 8 sittings since 2008

2008
1
2011
–
2012
–
2016
–
2017
2
2020
4
2023
2
2025
3

All 12 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2023 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·