2023 · పేపర్ V · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

జీన్ అభయారణ్యాలు (Gene Sanctuaries) అంటే ఏమిటి? భారతదేశంలో మొక్కల జన్యు వైవిధ్యాన్ని అవి ఎలా రక్షిస్తాయి?

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Gene sanctuaries అంటే పంటల అడవి బంధువులు, స్థానిక రకాలను in situ గా సంరక్షించి, సహజ ఎంపిక కింద అవి పరిణామం చెందుతూ ఉండేలా చేసే రక్షిత సహజ ప్రదేశాలు. వాతావరణ మార్పును తట్టుకునే పంటలకు అవసరమైన అనుకూల లక్షణాలను అవి కాపాడి NBPGR gene banks కు తోడ్పడతాయి, Meghalaya లోని Nokrek citrus sanctuary దీనికి ఉదాహరణ.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
జీన్ల సంరక్షణ కేంద్రాలు ప్రకృతి వాతావరణాలలో మొక్కల జన్యు వైవిధ్యాన్ని సంరక్షించే ప్రధాన స్థానిక సంరక్షణ ప్రదేశాలు, ఇవి భారతదేశంలో సుస్థిర వ్యవసాయం, ఆహార భద్రత, మరియు జీవ వైవిధ్యాన్ని మద్దతు ఇస్తాయి. ఇవి పరిణామ ప్రక్రియలను కొనసాగించడానికి అనుమతిస్తాయి, జీన్ల బ్యాంకులు వంటి బాహ్య పద్ధతులను అనుసంధానిస్తాయి.
సంస్థాగత వ్యవస్థ మరియు సామర్థ్యం
•

చట్టపరమైన మరియు విధాన మద్దతు

భారతదేశం యొక్క బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం, 2002 మరియు NBPGR వంటి సంస్థలు జీన్ల సంరక్షణ కేంద్రాలను సాధ్యమవుతాయి, మాన్ అండ్ బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్ ప్రోగ్రామ్ కింద మేఘాలయలోని గారో హిల్స్‌లో సిట్రస్ జీన్ల సంరక్షణ కేంద్రం ఉదాహరణ. పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పు మంత్రిత్వ శాఖ విధాన రూపకల్పన మరియు అమలులో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

•

సముదాయ భాగస్వామ్యం

మేఘాలయలో మహిళా విత్తన సంరక్షకులు 57 వారసత్వ విత్తన రకాలను1 సంరక్షించడం, వ్యవసాయ జీవ వైవిధ్య సంరక్షణలో స్థానిక సంరక్షణను హైలైట్ చేస్తుంది. సంస్థాగత యంత్రాంగాలు ఇలాంటి సముదాయ పాత్రలను గుర్తించి ప్రోత్సహిస్తున్నాయి, సంరక్షణను జీవనోపాధి మరియు సాంప్రదాయ జ్ఞానంతో అనుసంధానిస్తున్నాయి.

అమలు సవాళ్లు మరియు సంరక్షణ ఫలితాలు
•

సంరక్షిత ప్రాంతాలతో అనుసంధానం

జీన్ల సంరక్షణ కేంద్రాలు తరచుగా మేఘాలయలోని నోక్రెక్ బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్ వంటి సంరక్షిత ప్రాంతాలతో మిళితమవుతాయి, ఇవి అడవి పంటల బంధువులను సంరక్షించి, పరిసర వ్యవస్థ ఆరోగ్యాన్ని మద్దతు ఇస్తాయి. ఈ అనుసంధానం విస్తృత పర్యావరణ సందర్భాలలో జన్యు వైవిధ్యాన్ని సంరక్షించడంలో సహాయపడుతుంది.

•

నిర్వహణ సవాళ్లు

వనరుల పరిమితులు మరియు భూసేవన ఒత్తిడులు, ఉదాహరణకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రాయలసీమ వర్షాభావ ప్రాంతం, సంరక్షణ కేంద్రాల ప్రభావాన్ని పరిమితం చేస్తాయి. సవాళ్లలో నివాస సంరక్షణ, మానవ జోక్యం నియంత్రణ, మరియు జీవక ముప్పులను నిర్వహించడం ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలకు ముఖ్యమైన ఔషధ మరియు ఉద్యానవన వైవిధ్యాన్ని సంరక్షించడంలో సంరక్షణ కేంద్రాలు విజయవంతంగా నిలిచాయి.

ముందుకు మార్గం
•

సమన్వయం మరియు నిధులను బలోపేతం చేయడం

ప్రత్యేకించి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, కేంద్ర, రాష్ట్ర మరియు సముదాయ పాత్రధారుల మధ్య సహకారాన్ని మెరుగుపరచడం, తగిన సాంకేతిక మద్దతు మరియు పర్యవేక్షణతో సంరక్షణ కేంద్రాల నిర్వహణను మెరుగుపరచడం.

ముగింపు
బలమైన విధాన వ్యవస్థలు మరియు చురుకైన సముదాయ భాగస్వామ్యంతో మద్దతు పొందిన జీన్ల సంరక్షణ కేంద్రాలు, పర్యావరణ మరియు అభివృద్ధి సవాళ్ల మధ్య భారతదేశం యొక్క సంపన్న మొక్కల జన్యు వారసత్వాన్ని సంరక్షించడానికి అవసరం.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: How gene sanctuaries protect diversity. Mind map. How gene sanctuaries protect diversity: Evolution continues in situ; Wild relatives and landraces; Medicinal and horticultural plants; Community custodians
Diagram: How gene sanctuaries protect diversity

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

బయోటెక్నాలజీ & నానోటెక్నాలజీ: పరిధి, నీతి, జన్యు ఇంజనీరింగ్, జీవవైవిధ్యం, కిణ్వ ప్రక్రియ, ఇమ్యునో-డయాగ్నోసిస్50 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
7
2011
5
2012
7
2016
13
2017
9
2020
3
2023
3
2025
3

All 50 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2023 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·