2024 · పేపర్ II · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

భారతదేశంలో అప్పటి సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితుల కారణంగా బౌద్ధమతం మరియు జైనమతం విస్తృత ఆమోదం పొందాయి. విశ్లేషించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

క్రీ.పూ. 6-5 శతాబ్దాల్లో కుల కాఠిన్యం, ఖరీదైన వైదిక క్రతువులు, వాణిజ్యం, నగరాల పెరుగుదల సమానత్వం, నైతికతపై ఆధారపడిన మతాలకు డిమాండ్ సృష్టించడంతో బౌద్ధ, జైన మతాలు విస్తరించాయి. సంపన్న వర్తకులు, కళాకారులు, Bimbisara వంటి Mahajanapada రాజులు వాటిని పోషించి వాణిజ్య మార్గాల వెంట వ్యాపింపజేశారు.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
ఈసాపూర్వ 6వ-5వ శతాబ్దాలలో భారతదేశంలో బౌద్ధం మరియు జైనమతం యొక్క ఉద్భవం, సాంప్రదాయ బ్రాహ్మణవాదాన్ని సవాలు చేసిన లోతైన సామాజిక-ఆర్థిక మార్పుల ద్వారా ఆకారమైంది మరియు సమానత్వం, నైతికత మరియు వ్యక్తిగత ఆధ్యాత్మిక ప్రయత్నాన్ని ప్రాముఖ్యం కలిగించే కొత్త మతపరమైన ఆలోచనలకు స్థలం కల్పించింది.
ఉద్భవ సమయంలో సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితులు
•

ఆర్థిక మార్పులు మరియు పట్టణీకరణ

వాణిజ్యం, వాణిజ్యం మరియు వృత్తుల పెరుగుదల, బౌద్ధ విహారాలు మరియు జైన దేవాలయాలను ఆశ్రయించిన వ్యాపార మరియు శిల్పవర్గాలను శక్తివంతం చేసింది, వాణిజ్య మార్గాలు మరియు పట్టణ కేంద్రాల వెంట మత ప్రాచుర్యాన్ని సులభతరం చేసింది.

ఆమోదం మరియు వ్యాప్తిపై ప్రభావం
•

వేదిక కర్మకాండల పతనం

ఖరీదైన బ్రాహ్మణిక కర్మకాండలు పట్టణ మధ్యతరగతులలో ఆకర్షణ కోల్పోయాయి, వారు బౌద్ధం యొక్క నాలుగు సత్యాలు1 మరియు మధ్యమార్గంపై నైతిక దృష్టిని, అలాగే జైనమతం యొక్క వ్యక్తిగత కఠినతపై దృష్టిని ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

సామాజిక-ఆర్థిక కారకాలు మరియు వ్యాప్తి మధ్య సంబంధం
•

వాణిజ్య నెట్‌వర్క్‌లు మరియు పట్టణ కేంద్రాలు

వాణిజ్య మార్గాలు మరియు నాలంద వంటి నగరాలు బౌద్ధ మరియు జైన బోధనలకు కేంద్రాలుగా మారాయి, వివిధ ప్రాంతాలను కలిపే మరియు సాంస్కృతిక మార్పిడి సులభతరం చేసే వ్యాపార ఆశ్రయం ద్వారా మద్దతు పొందాయి.

•

సామాజిక సంస్కరణ మరియు మత పరిణామం

బౌద్ధం యొక్క మధ్యమార్గం మరియు జైనమతం యొక్క సన్యాసం మార్పుల మధ్య సమాజ ఆందోళనలను పరిష్కరించాయి, అయితే నవయాన బౌద్ధం2 వంటి తరువాతి పరిణామాలు అణగారిన వర్గాలకు ఆకర్షణీయమైన ఆధునిక పునర్వ్యాఖ్యలను అందించాయి.

ముందుకు మార్గం
•

సమగ్ర వారసత్వ విద్య

బౌద్ధం మరియు జైనమతం బోధనలను పాఠ్యక్రమాలలో ప్రోత్సహించడం, వాటి సామాజిక-ఆర్థిక మూలాలు మరియు నైతిక విలువలను హైలైట్ చేయడం ద్వారా సామాజిక సమన్వయాన్ని పెంపొందించగలదు.

•

పారిశ్రామిక మరియు సాంస్కృతిక పరిరక్షణకు మద్దతు

బౌద్ధ మరియు జైన స్థలాల పరిరక్షణను ప్రోత్సహించడం, భారతీయ సమాజాన్ని ఆకారంలోకి తీసుకురావడంలో వాటి చారిత్రక పాత్రను లోతుగా అర్థం చేసుకోవడంలో సహాయపడగలదు.

నిర్ణయం
ప్రాచీన భారతదేశం యొక్క సామాజిక-ఆర్థిక గమనికలు బౌద్ధం మరియు జైనమతం వికసించడానికి వీలు కల్పించాయి, సాంప్రదాయ వర్గీకరణలను సవాలు చేసిన శాశ్వత నైతిక తత్వశాస్త్రాలు మరియు సామాజిక సాధికారత ద్వారా భారతీయ సమాజాన్ని ఆకారంలోకి తీసుకువచ్చాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Why Buddhism and Jainism spread. Why Buddhism and Jainism spread. Diagram (fishbone): Why Buddhism and Jainism spread; Wide acceptance of new faiths; Caste conflict, exclusion of lower orders; Rich merchant and artisan classes; Costly Brahmin-led Vedic rituals; Trade routes carried ideas; Middle Path, non-violence ethics
Diagram: Why Buddhism and Jainism spread

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

తొలి నాగరికతలు, బౌద్ధమతం మరియు జైనమతం, కళా పాఠశాలలు, మౌర్యుల నుండి గుప్తుల వరకు4 questions

Asked in 2 of 2 sittings since 2016

2016
2
2024
2

All 4 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక టీజీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2024 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·