2024 · పేపర్ II · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

సంతాల్ తిరుగుబాటు మరియు ముండా తిరుగుబాటు వంటి 19వ శతాబ్దపు ప్రధాన గిరిజన ఉద్యమాలు వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా భారత ప్రతిఘటన గమనాన్ని రూపొందించాయి. చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Sidhu, Kanhu నేతృత్వంలోని Santhal Rebellion (1855-56), Birsa Munda Ulgulan (1899-1900) భూ పరాయీకరణ, వడ్డీ వ్యాపారులు, వలస దోపిడీని ఎదిరించి వలసవాద వ్యతిరేక పోరాట సామాజిక పునాదిని విస్తరించాయి. అణచివేయబడినా, అవి Santhal Parganas Settlement Regulation (1872), Chotanagpur Tenancy Act (1908) వంటి రక్షణ చట్టాలను సాధించాయి.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
19వ శతాబ్దపు గిరిజన తిరుగుబాట్లు, ఉదాహరణకు సంతాల్ మరియు ముండా తిరుగుబాట్లు, భూస్వామ్య హరణ, దోపిడీ మరియు సాంస్కృతిక అణచివేత కారణంగా వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా భారతీయ ప్రతిఘటనను ఆకారమిచ్చాయి. ఈ ఉద్యమాలు సంప్రదాయ గిరిజన జీవన విధానం మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థను భ్రష్టు పట్టించిన బ్రిటిష్ విధానాలపై లోతైన అసంతృప్తిని ప్రతిబింబించాయి.
ప్రధాన 19వ శతాబ్దపు గిరిజన ఉద్యమాలు
•

సంతాల్ తిరుగుబాటు

సిద్ధూ మరియు కన్హు ముర్ము నేతృత్వంలో, ఇది బ్రిటిష్ ఆదాయ విధానాలు మరియు భూస్వాములపై విప్లవాత్మక తిరుగుబాటు, గిరిజన ప్రయోజనాలను రక్షించడానికి సంతాల్ పరగణా సృష్టికి దారితీసింది. ఈ తిరుగుబాటు తాత్కాలికంగా వలస పరిపాలనను భ్రష్టు పట్టించి, ఆర్థిక దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా గిరిజన ప్రతిఘటనను హైలైట్ చేసింది.

•

ముండా తిరుగుబాటు

బిర్సా ముండా యొక్క ఉల్గులాన్ ఉద్యమం భూస్వామ్య హరణ మరియు మిషనరీ జోక్యానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడి, గిరిజన భూములను రక్షించడానికి ఛోటానాగ్‌పూర్ టెనెన్సీ చట్టాన్ని ప్రభావితం చేసింది. బిర్సా యొక్క గిరిజన ఆచారాల పునరుద్ధరణపై దృష్టి సారించడం, మత పునరుజ్జీవనాన్ని రాజకీయ ఉద్ఘాటనతో కలిపింది.

స్వభావం మరియు లక్షణాలు
•

సబాల్టర్న్ ఏజెన్సీ మరియు నాయకత్వం

బిర్సా ముండా వంటి కరిష్మా నాయకులు గిరిజన గుర్తింపు మరియు ప్రతిఘటనను ప్రేరేపించి, సామాజిక-మత పునరుజ్జీవనాన్ని వలస వ్యతిరేక పోరాటంతో కలిపారు. ఈ ఉద్యమాలు సంప్రదాయ ఆయుధాలను ఉపయోగించి, ఆధునిక ఆయుధాలకు పరిమితమైన ప్రాప్యత ఉన్నప్పటికీ స్థానిక సంకల్పాన్ని ప్రతిబింబించాయి.

•

జాతీయ ఉద్యమంతో ఏకీకరణ

20వ శతాబ్దపు తర్వాతి ఉద్యమాలు, ఉదాహరణకు టానా భగత్, గాంధీ జీ యొక్క అహింసను స్వీకరించి, గిరిజన అసంతృప్తులను విస్తృత భారతీయ జాతీయవాదంతో అనుసంధానించాయి. ఈ మార్పు గిరిజన పోరాటాల gradual ప్రధాన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంతో gradual సర్దుబాటు గుర్తించింది.

భారతీయ ప్రతిఘటనపై ప్రభావం
•

చట్టపరమైన ఫలితాలు

తిరుగుబాట్లు బ్రిటిష్‌ను గిరిజన భూహక్కులను రక్షించే చర్యలను స్వీకరించడానికి ఒత్తిడి చేశాయి, ఉదాహరణకు సంతాల్ పరగణా సెటిల్‌మెంట్ రెగ్యులేషన్ (1872) మరియు ఛోటానాగ్‌పూర్ టెనెన్సీ చట్టం (1908), గిరిజన సమస్యల ప్రాథమిక సంస్థాగత గుర్తింపును సూచించాయి.

ముగింపు
ఈ గిరిజన ఉద్యమాలు స్థానిక హక్కులను నొక్కిచెప్పడంలో మరియు భారతదేశం యొక్క వలస వ్యతిరేక ప్రతిఘటన పథాన్ని ఆకారమిచ్చడంలో కీలకంగా నిలిచాయి, తదుపరి సమగ్ర జాతీయవాద పోరాటాలకు పునాది వేస్తాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Tribal resistance to British rule. Tribal resistance to British rule. Diagram (timeline): Tribal resistance to British rule; 1855-56; Santhal rebellion under Sidhu-Kanhu; 1857; Tribal role in the uprising; 1899-1900; Munda Ulgulan under Birsa; 1922-24; Rampa rebellion in Andhra
Diagram: Tribal resistance to British rule

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

19వ శతాబ్దపు తిరుగుబాట్లు, 1857, సామాజిక-మత మరియు కుల వ్యతిరేక ఉద్యమాలు5 questions

Asked in 2 of 2 sittings since 2016

2016
2
2024
3

All 5 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక టీజీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2024 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·