2024 · పేపర్ III · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

73వ మరియు 74వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టాలు భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణను ఎలా బలోపేతం చేశాయో పరిశీలించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

73వ, 74వ సవరణలు (1992) Panchayats, Municipalities కు రాజ్యాంగ హోదా, State Election Commissions ఆధ్వర్యంలో ఐదేళ్లకోసారి ఎన్నికలు, SCs, STs కు, మహిళలకు కనీసం మూడింట ఒక వంతు రిజర్వ్డ్ సీట్లు కల్పించాయి. ఇప్పుడు Panchayat సీట్లలో దాదాపు సగం మహిళలవే, కానీ నిధుల బలహీన బదిలీ, ఉన్నత వర్గాల ఆధిపత్యం ప్రయోజనాలను పరిమితం చేస్తున్నాయి.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
1992లో 73వ మరియు 74వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టాలు పంచాయతీలు1 మరియు మున్సిపాలిటీలను రాజ్యాంగపరంగా గుర్తించడం ద్వారా గాంధేయ మరియు అంబేద్కర్ దృష్టాంతాలను నెరవేర్చాయి, గ్రామీణ ప్రజాస్వామ్యాన్ని మరియు ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణను పెంపొందించాయి.
ప్రధాన అంశాలు
•

రాజ్యాంగ స్థితి మరియు నిర్మాణం

73వ సవరణ గ్రామ, మధ్యంతర, జిల్లా స్థాయిలలో మూడు-స్థాయి పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టింది, 74వ సవరణ మున్సిపాలిటీలను గుర్తించింది, రెండింటికీ రాజ్యాంగ నిరంతరతతో.

•

రిజర్వేషన్ మరియు ఎన్నికలు

రెండు చట్టాలు షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు కనీసం మూడవ వంతు మహిళలకు రిజర్వేషన్‌ను, స్వతంత్ర రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ల పర్యవేక్షణలో ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి సాధారణ ఎన్నికలను నిర్దేశించాయి.

వికేంద్రీకరణపై ప్రభావం
•

అధికారవంతం మరియు చేర్పు

ఈ సవరణలు రాజకీయ పాల్గొనడం మరియు సామాజిక చేర్పును పెంచాయి; మహిళలు ఇప్పుడు పంచాయతీ ప్రతినిధులలో సగానికి సమీపంగా ఉన్నారు, ఇది గణనీయమైన లింగ సాధికారతను ప్రతిబింబిస్తుంది.

•

వికేంద్రీకృత ప్రణాళిక మరియు బాధ్యత

పంచాయతీలు మరియు మున్సిపాలిటీలు పదకొండవ మరియు పన్నెండవ షెడ్యూల్‌ల కింద స్థానిక అభివృద్ధి ప్రణాళికలను సిద్ధం చేస్తాయి; గ్రామ సభలు పారదర్శకత మరియు పౌర పర్యవేక్షణను పెంచుతాయి.

సవాళ్లు
•

పరిమిత వికేంద్రీకరణ మరియు ఎలైట్ ఆధిపత్యం

అనేక రాష్ట్రాలు అధికారాలు లేదా ఆర్థిక వనరులను పూర్తిగా వికేంద్రీకరించలేదు; స్థానిక ఎలైట్‌లు పాలనలో ఆధిపత్యం చెలాయించడం వల్ల ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణ దెబ్బతింటుంది.

•

సామర్థ్యం మరియు ఎన్నికల సమస్యలు

ఎన్నికలలో ఆలస్యం మరియు ఎన్నికైన ప్రతినిధులకు, ముఖ్యంగా మహిళలు మరియు అణగారిన వర్గాలకు శిక్షణ లేకపోవడం సమర్థవంతమైన పాలనను అడ్డుకుంటుంది.

ముందుకు దారి
•

వికేంద్రీకరణను బలోపేతం చేయాలి

పదకొండవ మరియు పన్నెండవ షెడ్యూల్‌ల ప్రకారం విధులు, ఆర్థిక వనరులు మరియు సిబ్బందిని పూర్తిగా బదిలీ చేయడం అవసరం.

•

సామర్థ్య నిర్మాణం

ఎన్నికైన ప్రతినిధుల కోసం సంస్థాగత శిక్షణా కార్యక్రమాలను ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

నిర్ణయం
73వ మరియు 74వ సవరణలు ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణను బలోపేతం చేశాయి, కానీ అమలు మరియు సామర్థ్య పెంపు విషయంలో సవాళ్లు మిగిలే ఉన్నాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Three tiers on a Gram Sabha base. Three tiers on a Gram Sabha base. Pyramid, top to bottom: District level panchayat, Intermediate level panchayat, Village level panchayat, Gram Sabha: direct citizen oversight
Diagram: Three tiers on a Gram Sabha base

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

ఫెడరలిజం, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు, స్థానిక ప్రభుత్వం, అంతర్-రాష్ట్ర వివాదాలు4 questions

Asked in 2 of 2 sittings since 2016

2016
2
2024
2

All 4 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక టీజీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2024 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·