2024 · పేపర్ IV · 10 మార్కులు

"1961-2011 మధ్య తెలంగాణ జనాభా నిర్మాణం మరియు పరివర్తన భారతదేశ జనాభా నిర్మాణం మరియు పరివర్తన నుండి విభిన్నంగా ఉంది" (జనాభా గణన డేటా ప్రకారం). లింగ నిష్పత్తి (sex ratio), గ్రామీణ-పట్టణ జనాభా, అక్షరాస్యత మరియు జనాభా దశాబ్ద వృద్ధి రేటు (decadal growth rate) ల సూచనతో పరిశీలించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

1961-2011 మధ్య Telangana మెరుగైన లింగ నిష్పత్తి, నెమ్మదైన దశాబ్ద వృద్ధి, వేగవంతమైన కానీ Hyderabad కేంద్రిత పట్టణీకరణ, బలహీన అక్షరాస్యతతో India నుంచి భిన్నంగా సాగింది. 2011 లో దాని లింగ నిష్పత్తి 988 (India 940), పట్టణ వాటా సుమారు 38.9% (India 31.2%), అక్షరాస్యత 66.5% (India 74.04%).

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
1961 నుండి 2011 వరకు తెలంగాణ జనాభా మార్పు లింగ నిష్పత్తి, గ్రామీణ-పట్టణ పంపిణీ, అక్షరాస్యత మరియు జనాభా వృద్ధిలో భారతదేశ ధోరణుల నుండి ప్రత్యేక వ్యత్యాసాలను చూపిస్తుంది, ఇవి సామాజిక-ఆర్థిక మరియు చారిత్రక కారకాల ద్వారా ఆకారంలోకి వచ్చాయి.
లింగ నిష్పత్తి మరియు సామాజిక పథకాలు
•

అధిక లింగ నిష్పత్తి

2011లో తెలంగాణ లింగ నిష్పత్తి 1000 పురుషులకు 988 మహిళలు ఉండగా, భారతదేశం 940తో పోలిస్తే మెరుగైన లింగ సమతుల్యతను ప్రతిబింబిస్తుంది; 2014 తర్వాత కల్యాణ లక్ష్మి1 మరియు షాదీ ముబారక్ వంటి పథకాలు దీన్ని నిలుపుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి.

గ్రామీణ-పట్టణ పంపిణీ
•

వేగవంతమైన పట్టణీకరణ

2011 నాటికి, తెలంగాణ జనాభాలో సుమారు 38.9% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఉండగా, భారతదేశం 31.2% ఉన్నందున, రాష్ట్రం దేశం కంటే ఎక్కువ పట్టణీకృతమైంది.

•

కేంద్రీకృత వృద్ధి

హైదరాబాద్ ఐటీ మరియు ఫార్మా కేంద్రంగా వృద్ధి ఈ పట్టణీకరణలో ఎక్కువ భాగాన్ని నడిపింది, అయితే వ్యవసాయ అంతర్గత ప్రాంతం ప్రధానంగా గ్రామీణంగా ఉండి, ద్వంద్వ జనాభా లక్షణాన్ని సృష్టించింది.

అక్షరాస్యత మరియు విద్య
•

తక్కువ అక్షరాస్యత రేట్లు

2011లో తెలంగాణ అక్షరాస్యత రేటు 66.5% ఉండగా, భారతదేశం 74.04% కంటే తక్కువగా ఉంది, నారాయణపేట మరియు జోగులాంబ-గద్వాల్ వంటి గ్రామీణ జిల్లాలు తీవ్రమైన లోటులను మరియు విస్తృత లింగ అంతరాలను చూపించాయి.

•

ఉన్నత విద్య వృద్ధి

2014 తర్వాత, తెలంగాణలో ముఖ్యంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు తెగలలో ఉన్నత విద్య నమోదు మెరుగుపడింది.

జనాభా వృద్ధి మరియు వలసలు
•

నెమ్మదైన దశాబ్ద వృద్ధి

తెలంగాణ జనాభా వృద్ధి రేటు భారతదేశం కంటే తక్కువగా ఉంది, ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి వలసలు మరియు హైదరాబాద్‌లో వలసల ద్వారా ప్రభావితమై, ముందస్తు జనాభా మార్పును సూచిస్తుంది.

•

జనాభా డివిడెండ్

నియంత్రిత వృద్ధి మరియు యువ జనాభా తెలంగాణను దాని జనాభా డివిడెండ్‌ను ఉపయోగించుకునేలా చేస్తుంది, రాజీవ్ ఆరోగ్యశ్రీ మరియు అనేమియా ముక్త్ భారత్ వంటి ఆరోగ్య పథకాల మద్దతుతో.

ముగింపు
1961-2011 కాలంలో తెలంగాణ జనాభా మార్పు భారతదేశం నుండి విభిన్నంగా ఉండి, ప్రత్యేక సామాజిక-ఆర్థిక కారకాలు మరియు లక్ష్యిత సంక్షేమ పథకాల ద్వారా ఆకారంలోకి వచ్చింది, ప్రాంతీయ-నిర్దిష్ట అభివృద్ధి వ్యూహాలను అవసరం చేస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Telangana versus India, 1961-2011. Telangana versus India, 1961-2011. Comparison of Telangana and India
Diagram: Telangana versus India, 1961-2011

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

మానవ వనరులు, జనాభా, విద్య మరియు ఆరోగ్యం3 questions

Asked in 2 of 2 sittings since 2016

2016
2
2024
1

అధికారిక టీజీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2024 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·