"1961-2011 మధ్య తెలంగాణ జనాభా నిర్మాణం మరియు పరివర్తన భారతదేశ జనాభా నిర్మాణం మరియు పరివర్తన నుండి విభిన్నంగా ఉంది" (జనాభా గణన డేటా ప్రకారం). లింగ నిష్పత్తి (sex ratio), గ్రామీణ-పట్టణ జనాభా, అక్షరాస్యత మరియు జనాభా దశాబ్ద వృద్ధి రేటు (decadal growth rate) ల సూచనతో పరిశీలించండి.
Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error
క్లుప్తంగా
1961-2011 మధ్య Telangana మెరుగైన లింగ నిష్పత్తి, నెమ్మదైన దశాబ్ద వృద్ధి, వేగవంతమైన కానీ Hyderabad కేంద్రిత పట్టణీకరణ, బలహీన అక్షరాస్యతతో India నుంచి భిన్నంగా సాగింది. 2011 లో దాని లింగ నిష్పత్తి 988 (India 940), పట్టణ వాటా సుమారు 38.9% (India 31.2%), అక్షరాస్యత 66.5% (India 74.04%).
Model answer
Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026
అధిక లింగ నిష్పత్తి
2011లో తెలంగాణ లింగ నిష్పత్తి 1000 పురుషులకు 988 మహిళలు ఉండగా, భారతదేశం 940తో పోలిస్తే మెరుగైన లింగ సమతుల్యతను ప్రతిబింబిస్తుంది; 2014 తర్వాత కల్యాణ లక్ష్మి1 మరియు షాదీ ముబారక్ వంటి పథకాలు దీన్ని నిలుపుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
వేగవంతమైన పట్టణీకరణ
2011 నాటికి, తెలంగాణ జనాభాలో సుమారు 38.9% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఉండగా, భారతదేశం 31.2% ఉన్నందున, రాష్ట్రం దేశం కంటే ఎక్కువ పట్టణీకృతమైంది.
కేంద్రీకృత వృద్ధి
హైదరాబాద్ ఐటీ మరియు ఫార్మా కేంద్రంగా వృద్ధి ఈ పట్టణీకరణలో ఎక్కువ భాగాన్ని నడిపింది, అయితే వ్యవసాయ అంతర్గత ప్రాంతం ప్రధానంగా గ్రామీణంగా ఉండి, ద్వంద్వ జనాభా లక్షణాన్ని సృష్టించింది.
తక్కువ అక్షరాస్యత రేట్లు
2011లో తెలంగాణ అక్షరాస్యత రేటు 66.5% ఉండగా, భారతదేశం 74.04% కంటే తక్కువగా ఉంది, నారాయణపేట మరియు జోగులాంబ-గద్వాల్ వంటి గ్రామీణ జిల్లాలు తీవ్రమైన లోటులను మరియు విస్తృత లింగ అంతరాలను చూపించాయి.
ఉన్నత విద్య వృద్ధి
2014 తర్వాత, తెలంగాణలో ముఖ్యంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు తెగలలో ఉన్నత విద్య నమోదు మెరుగుపడింది.
నెమ్మదైన దశాబ్ద వృద్ధి
తెలంగాణ జనాభా వృద్ధి రేటు భారతదేశం కంటే తక్కువగా ఉంది, ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి వలసలు మరియు హైదరాబాద్లో వలసల ద్వారా ప్రభావితమై, ముందస్తు జనాభా మార్పును సూచిస్తుంది.
జనాభా డివిడెండ్
నియంత్రిత వృద్ధి మరియు యువ జనాభా తెలంగాణను దాని జనాభా డివిడెండ్ను ఉపయోగించుకునేలా చేస్తుంది, రాజీవ్ ఆరోగ్యశ్రీ మరియు అనేమియా ముక్త్ భారత్ వంటి ఆరోగ్య పథకాల మద్దతుతో.
This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి
1జవాబు పత్రం
ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.
2చేతితో రాయండి
సమయం పెట్టుకుని.
3మూల్యాంకనం పొందండి
మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.
పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం
మానవ వనరులు, జనాభా, విద్య మరియు ఆరోగ్యం3 questions
Asked in 2 of 2 sittings since 2016
అధికారిక టీజీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2024 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.