2011 · పేపర్ IIతరచూ అడిగేది

రాజారామ్మోహన్ రాయ్, జ్యోతిబా ఫూలే మరియు నారాయణ గురులకు ప్రత్యేక సూచనతో ఆధునిక భారతదేశంలో సామాజిక-మత సంస్కరణ ఉద్యమాల ఆవిర్భావం మరియు వృద్ధిని వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

వలస పాలన, పాశ్చాత్య విద్య ప్రభావంతో సామాజిక-మత సంస్కరణ ఉద్యమాలు ఎదిగి సతి, కులం, లింగ అసమానతలను సవాలు చేశాయి. Raja Rammohan Roy Brahmo Samaj (1828) ను, Jyotiba Phule Satyashodhak Samaj మరియు బాలికల పాఠశాల (1848) ను స్థాపించగా, Narayana Guru Aruvippuram (1888) లో పూజపై బ్రాహ్మణ నియంత్రణను సవాలు చేశారు.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
ఆధునిక భారతదేశంలో సామాజిక-మతపరమైన సంస్కరణ ఉద్యమాలు వలస పాలనలోని సామాజిక దుష్ప్రభావాలు మరియు పాశ్చాత్య తర్కశాస్త్రం నుండి ఉద్భవించాయి, భారతీయ సమాజాన్ని ఆధునికీకరించడమే లక్ష్యంగా మరియు జాతీయతను పెంపొందించడమే లక్ష్యంగా ఉన్నాయి. ఈ ఉద్యమాలు సతి, కుల వివక్ష, లింగ అసమానత వంటి ఆచారాలను నిర్మూలించడానికి ప్రయత్నించాయి, ప్రగతిశీల భారతీయ గుర్తింపుకు పునాది వేసాయి.
మూలాలు మరియు కారకాలు
•

వలస ప్రభావం మరియు పాశ్చాత్య విద్య

బ్రిటిష్ పాలన సతి మరియు కుల కఠినత్వం వంటి సామాజిక దోషాలను వెల్లడించింది; ఆంగ్ల విద్య ప్రబోధం విలువలను వ్యాప్తి చేసింది, రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ విగ్రహారాధన మరియు పూజారి ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేయడానికి ప్రేరేపించింది. కొత్త మధ్యతరగతి ఆధునిక ఆదర్శాలకు అనుగుణంగా సామాజిక సంస్కరణలను కోరింది.

•

మతపరమైన మేల్కొలుపు మరియు జాతీయత

క్రైస్తవ విమర్శలతో జరిగిన పరిచయాలు బ్రహ్మో సమాజ్ మరియు ఆర్య సమాజ్1 వంటి హిందూ సంస్కరణ ప్రయత్నాలకు దారితీశాయి; సంస్కరణ జాతీయతా ఆకాంక్షలతో రాజకీయ స్వేచ్ఛ కోసం అనుసంధానించబడింది. సంస్కర్తలు సామాజిక పునరుత్థానం జాతీయ గర్వం మరియు స్వాతంత్ర్యం కోసం అవసరమని నమ్మారు.

వృద్ధి మరియు అభివృద్ధి
•

ప్రారంభ సంస్కరణ ఉద్యమాలు

బ్రహ్మో సమాజ్ (1828) సతి మరియు కుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసింది; సత్యశోధక సమాజ్ (ఫూలే) కుల వ్యతిరేక కార్యకలాపాలు మరియు దళితుల విద్యను ప్రాముఖ్యం ఇచ్చింది; నారాయణ గురు కేరళలో దేవాలయ ప్రవేశం మరియు సామాజిక సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించారు. ఈ ఉద్యమాలు ప్రాంతీయంగా విభిన్నంగా, స్థానిక సామాజిక సమస్యలను పరిష్కరించాయి.

ప్రధాన సంస్కర్తల కృషి
•

రాజా రామ్మోహన్ రాయ్

భారతీయ పునరుజ్జీవనానికి పితామహుడు; బ్రహ్మో సమాజ్ స్థాపకుడు; సతి నిర్మూలన (1829)లో కీలక పాత్ర పోషించారు; మహిళల ఆస్తి హక్కులు మరియు ఆధునిక విద్యకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఆయన ఏకదైవవాదం మరియు తర్కశాస్త్రాన్ని ప్రోత్సహించారు, అంధ విశ్వాసం మరియు విగ్రహారాధనకు వ్యతిరేకంగా నిలిచారు.

•

జ్యోతిబా ఫూలే

సత్యశోధక సమాజ్ (1873) స్థాపకుడు మరియు 1848లో బాలికల కోసం పాఠశాల ప్రారంభించారు, బ్రాహ్మణిక ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేసి, తక్కువ కులాలు మరియు మహిళల విద్య కోసం పనిచేశారు.

•

నారాయణ గురు

కేరళలో సామాజిక సమానత్వ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు; దేవాలయ ప్రవేశ హక్కులు మరియు ఆధ్యాత్మిక ఉద్ధరణకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఆయన కృషి పీడిత కులాల మధ్య ఐక్యతను ప్రోత్సహించింది మరియు మతపరమైన ప్రదేశాలలో కుల ఆధారిత వివక్షను సవాలు చేసింది.

ముగింపు
ఈ సంస్కర్తలు సామాజిక న్యాయం మరియు మత పునరుజ్జీవనాన్ని కలిపి, ఆధునిక భారతీయ గుర్తింపు మరియు జాతీయతను ఆకారంలోకి తెచ్చారు. వారి వారసత్వం తరువాతి సామాజిక మరియు రాజకీయ ఉద్యమాలను ప్రభావితం చేసింది, భారతదేశం స్వేచ్ఛ మరియు సామాజిక సమానత్వం కోసం పోరాటానికి తోడ్పడింది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Why reform movements arose. Why reform movements arose. Flow: British rule exposes social evils → Western education, rationalism → Missionary critique, introspection → Reform movements → Nationalism
Diagram: Why reform movements arose

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

బ్రిటిష్ పాలన 1757-1856, 1857 తిరుగుబాటు, సామాజిక-మత సంస్కరణ & జాతీయవాదం ఆవిర్భావం20 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
3
2011
3
2012
3
2016
2
2017
3
2020
2
2023
2
2025
2

All 20 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2011 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·