2011 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

రాష్ట్రాలపై కేంద్రం నియంత్రణను రాజ్యాంగం అందించే సందర్భాలను ఉదహరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Article 254 కింద Union చట్టం ప్రాబల్యం, Article 249 కింద State అంశాలపై Parliament చట్టాలు, Articles 256 మరియు 257 కింద కట్టుబడి ఉండాల్సిన ఆదేశాలు సహా రాష్ట్రాలపై Union కు శాసన, పరిపాలన, ఆర్థిక, అత్యవసర నియంత్రణను రాజ్యాంగం ఇస్తుంది. రాష్ట్రంలో రాజ్యాంగ యంత్రాంగం విఫలమైనప్పుడు Article 356 కింద Union President's Rule విధించవచ్చు.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారత రాజ్యాంగం ఒక సమాఖ్య వ్యవస్థను సృష్టిస్తుంది, కానీ ఏకత్వ పక్షపాతం కలిగి ఉంది, ఇది జాతీయ ఐక్యత మరియు ఏకరీతి పాలనను నిర్ధారించడానికి కేంద్రానికి రాష్ట్రాలపై గణనీయమైన నియంత్రణను అనుమతిస్తుంది, ఇది పోలవరం మరియు కృష్ణా మరియు గోదావరి జలాల అంతర్రాష్ట్ర నది వివాదాలలో కనిపిస్తుంది. ఈ సమతుల్యత వైవిధ్యాన్ని నిర్వహించడానికి మరియు రాష్ట్రాల అంతటా విధాన సానుకూలతను నిర్వహించడానికి కీలకం.
రాష్ట్రాలపై కేంద్ర నియంత్రణకు రాజ్యాంగ నిబంధనలు
•

ఏడవ షెడ్యూల్ ద్వారా శాసన సుప్రీమసీ

పార్లమెంట్ ప్రత్యేకంగా యూనియన్ జాబితా మరియు అవశేష విషయాలను నియంత్రిస్తుంది (ఆర్టికల్ 248); సమాంతర జాబితా ఘర్షణలపై కేంద్ర చట్టం రాష్ట్ర చట్టాన్ని అధిగమిస్తుంది (ఆర్టికల్ 254), ఇది కేంద్ర శాసన ఆధిపత్యాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.

•

కేంద్ర అధికారం సాధించడానికి అత్యవసర నిబంధనలు

ఆర్టికల్స్ 352, 356, మరియు 360 కేంద్రానికి సంక్షోభాల సమయంలో రాష్ట్రపతి పాలనను విధించే అధికారం ఇస్తాయి, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రపతి పాలన ఎపిసోడ్‌లు ద్వారా ఉదాహరణ చూపిస్తుంది. ఈ నిబంధనలు రాజ్యాంగ క్రమాన్ని పునరుద్ధరించడానికి రాష్ట్ర స్వాయత్తతను తాత్కాలికంగా నిలిపివేయడానికి అనుమతిస్తాయి.

కేంద్ర నియంత్రణ యంత్రాంగాల స్వభావం మరియు పరిధి
•

రాష్ట్ర విషయాలపై శాసనసభకు పార్లమెంట్ అధికారం

ఆర్టికల్ 249 రాజ్యసభ యొక్క రెండు-మూడవ వంతు తీర్మానంతో జాతీయ ప్రయోజనంలో రాష్ట్ర జాబితా విషయాలపై పార్లమెంట్ శాసనసభను అనుమతిస్తుంది. ఇది కీలక పరిస్థితులలో కేంద్ర శాసన పరిధిని విస్తరిస్తుంది.

కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై ప్రభావాలు
•

కేంద్రీకరణ వర్సెస్ రాష్ట్ర స్వాయత్తత ఉద్రిక్తత

కేంద్రం యొక్క అధిగమించే అధికారాలు తరచుగా ఘర్షణను కలిగిస్తాయి, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన మరియు స్వాయత్తత కోసం డిమాండ్లలో కనిపిస్తుంది. రాష్ట్రాలు తరచుగా ఎక్కువ ఆర్థిక మరియు పరిపాలనా స్వాతంత్ర్యాన్ని కోరుకుంటాయి.

•

ఆర్థిక నియంత్రణ మరియు ఆర్థిక ఆధారపడటం

కేంద్రం ప్రధాన పన్నులు మరియు గ్రాంట్లను నియంత్రిస్తుంది (ఆర్టికల్స్ 268-293); ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రత్యేక వర్గం హోదా కోసం డిమాండ్ ఆర్థిక ఉద్రిక్తతలను హైలైట్ చేస్తుంది. ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులు వనరుల పంచకాన్ని మధ్యవర్తిత్వం చేస్తాయి కానీ వివాదాలను తొలగించవు.

నిర్ణయం
కేంద్ర నియంత్రణ నిబంధనలు జాతీయ సమగ్రతను నిర్వహిస్తాయి కానీ అధిక కేంద్రీకరణ ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తాయి, ఇది కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలను సమతుల్యం చేయడానికి సహకార సమాఖ్య మరియు సంస్థాగత సంస్కరణలను అవసరం చేస్తుంది. అంతర్రాష్ట్ర మండలి వంటి సంస్థలను బలోపేతం చేయడం మరియు అత్యవసర నిబంధనలను సంస్కరించడం పరస్పర నమ్మకాన్ని మరియు పాలనను మెరుగుపరచగలవు.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Instruments of Union control. Instruments of Union control. Diagram (tree): Instruments of Union control; Union control over States; Legislative: Articles 248, 249; Emergency: Articles 352, 356, 360; Governor: reservation of bills; Administrative: Articles 256, 257; Financial: Articles 268 to 293
Diagram: Instruments of Union control

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సమాఖ్య నిర్మాణం, గవర్నర్ మరియు అధికారాల పంపిణీ17 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
2
2012
1
2016
3
2017
2
2020
2
2023
3
2025
2

All 17 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2011 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·