2012 · పేపర్ II

హరప్పా ప్రజల పట్టణ ప్రణాళిక గురించి వివరణాత్మక నివేదికను ఇవ్వండి మరియు దాని పతనానికి గల వివిధ కారణాలను మూల్యాంకనం చేయండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Harappan పట్టణాలు ఖచ్చితమైన grid పై ప్రామాణిక కాల్చిన ఇటుకలు, కప్పబడిన కాలువలు, citadel, దిగువ పట్టణ విభజన, ధాన్యాగారాలు, బావులతో నిర్మించబడి కేంద్రీకృత పౌర నియంత్రణను చూపాయి. బలహీనపడిన రుతుపవనాలు, Ghaggar-Hakra ఎండిపోవడం, పర్యావరణ క్షీణత, వరదలు, Mesopotamia వాణిజ్య పతనం, కేంద్ర అధికార క్షీణత వాటి పతనానికి కారణమయ్యాయి.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
హరప్పా నాగరికత (2600-1900 BCE) పట్టణ ప్రణాళికలో ముందంజలో ఉండేది, దీని పతనం నేటి పట్టణ పరిపాలనకు సంబంధించిన సంక్లిష్ట పర్యావరణ మరియు సామాజిక-ఆర్థిక సవాళ్లను ప్రతిబింబిస్తుంది. దీని సొఫిస్టికేటెడ్ పట్టణ రూపకల్పన మరియు సామాజిక సంస్థాన ప్రాచీన భారతీయ ప్రతిభను హైలైట్ చేస్తుంది మరియు ఆధునిక స్థిరత్వానికి విలువైన పాఠాలను అందిస్తుంది.
హరప్పా పట్టణ ప్రణాళిక లక్షణాలు
•

గ్రిడ్ ఆధారిత నగర లేఅవుట్ మరియు ప్రమాణీకృత ఇటుకలు

మొహెంజోదారో మరియు ధోలవిరా వంటి నగరాలు కేంద్రీకృత ప్రణాళిక మరియు వనరుల నిర్వహణను చూపించే కచ్చితమైన గ్రిడ్ వ్యవస్థలు, సరళ కోణాలలో చీల్చే వీధులు మరియు ఏకరీతి కాల్చిన ఇటుకలతో ఉండేవి, ఇవి మన్నికైన, ఏకరీతి నిర్మాణాన్ని నిర్ధారించేవి.

•

ఆధునిక డ్రైనేజ్ మరియు నీటి వ్యవస్థలు

ఇళ్లకు అనుసంధానించబడిన కవర్ చేసిన డ్రైనేజ్ మరియు బావులు మరియు జలాశయాలు వంటి నీటి సేకరణ సాంకేతికతలు, అర్ధశుష్క సింధు లోయలో సాంద్ర జనాభాను నిలుపుకోవడానికి అవసరమైన పారిశుద్ధ్యం మరియు విశ్వసనీయ నీటి సరఫరాను నిర్ధారించాయి.

•

జోనింగ్ మరియు ప్రజా సదుపాయాలు

పట్టణ ప్రాంతాలు కోటలు మరియు దిగువ పట్టణాలుగా విభజించబడ్డాయి, గొప్ప స్నానాల గది మరియు గిడ్డంగులు వంటి ప్రత్యేక నిర్మాణాలు క్రమబద్ధమైన సామూహిక విధులు మరియు అదనపు ఆహార నిల్వను సూచిస్తున్నాయి.

హరప్పా పతనం కారణాల మూల్యాంకనం
•

వాతావరణ మార్పు

మాన్సూన్ బలహీనత మరియు ఘగ్గర్-హక్రా నది వ్యవస్థ ఎండిపోవడం వ్యవసాయ పతనానికి మరియు నీటి కొరతకు కారణమై, ఆర్థిక పునాది దెబ్బతింది.

•

పర్యావరణ హ్రాసం మరియు సహజ విపత్తులు

అధిక సాగు, అటవీ వినాశనం మరియు వరదలు (మొహెంజోదారోలో సిల్ట్ పొరలు మరియు కూలిపోయిన నిర్మాణాలతో సాక్ష్యంగా) పట్టణ జీవితం మరియు వాణిజ్య మార్గాలను భంగం కలిగించాయి, భూకంప మార్పులు నది మార్గాలను మార్చాయి.

•

ఆర్థిక మరియు సామాజిక-రాజకీయ అంశాలు

మెసపొటేమియాతో వాణిజ్యం తగ్గడం మరియు కేంద్ర అధికారాన్ని కోల్పోవడం ప్రధాన నగరాలను చిన్న గ్రామాలకు విడిచిపెట్టడానికి దారితీసింది, అయితే దాడి సాక్ష్యం నిర్ధారణకు రాలేదు.

ముందుకు మార్గం
•

హెరిటేజ్ సంరక్షణ మరియు పట్టణ ప్రణాళిక

పిఆర్ఎఎస్‌హెచ్‌ఏడీ (PRASHAD) మరియు స్వదేశ దర్శన్ (Swadesh Darshan) కింద హెరిటేజ్ కారిడార్లు1 వంటి కార్యక్రమాలు, అలాగే అమృత్ (AMRUT)2 వంటి పట్టణ పథకాలు, హరప్పా పారిశుద్ధ్యం మరియు నీటి నిర్వహణ సూత్రాలను సమగ్రపరుస్తూ స్థిరమైన పట్టణ అభివృద్ధిని ప్రోత్సహిస్తాయి.

నిర్ణయం
పర్యావరణ మరియు సామాజిక-ఆర్థిక అంశాల కారణంగా హరప్పా పతనం మరియు దాని క్రమబద్ధమైన పట్టణవాదం వారసత్వం నేటి స్థిరమైన పట్టణ మరియు వారసత్వ నిర్వహణకు కీలకమైన పాఠాలను అందిస్తుంది. భారత వారసత్వాన్ని సంరక్షించడానికి ఆర్టికల్ 51A(f) కింద ప్రాథమిక కర్తవ్యాన్ని పాటిస్తూ, ఈ ప్రాచీన నాగరికత ఆధునిక స్థిరమైన పట్టణవాదం మరియు సాంస్కృతిక నిరంతరతకు ప్రేరణను అందిస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Decline of Harappan cities. Decline of Harappan cities. Diagram (fishbone): Decline of Harappan cities; Harappan decline; Weak monsoon, drying Ghaggar-Hakra; Soil salinity, over-cultivation; Floods and tectonic shifts; Fall in Mesopotamian trade; Loss of central authority
Diagram: Decline of Harappan cities

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

ప్రాచీన భారతదేశం - చరిత్ర పూర్వ యుగం, IVC, వేద, మౌర్యులు, కుషాణులు, శాతవాహనులు, సంగం, గుప్తులు16 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
2
2012
2
2016
2
2017
2
2020
2
2023
2
2025
2

All 16 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2012 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·