2012 · పేపర్ III

కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య పరిపాలనా సంబంధాలను చర్చించండి. భారతదేశంలో అంతర్రాష్ట్ర జల వివాదాలను ఎలా పరిష్కరిస్తారు?

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Union-State పరిపాలనా సంబంధాలు Union చట్టాలను పాటించేలా రాష్ట్రాలను కట్టుబడేలా చేసే Articles 256 మరియు 257, Article 258 అధికార బదలాయింపు, All India Services పై ఆధారపడి ఉంటాయి; అంతర్రాష్ట్ర జల వివాదాలు Article 262 కింద పరిష్కరించబడతాయి. Inter-State River Water Disputes Act, 1956 వివాదాలను ట్రిబ్యునళ్లకు పంపుతుంది, వాటి తీర్పులు కట్టుబడి ఉండాల్సినవి.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య పరిపాలనా సంబంధాలు భారతదేశ సమాఖ్య వ్యవస్థకు మద్దతు ఇస్తాయి, ముఖ్యంగా అంతర్రాష్ట్ర నదుల వంటి పంచుకున్న వనరులను నిర్వహించడంలో, అక్కడ వివాదాలు అభివృద్ధి మరియు సామరస్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
పరిపాలనా సంబంధాల స్వభావం మరియు లక్షణాలు
•

సంఘీయ అధికారాల విభజన

రాజ్యాంగం నీటి అధికారాలను కేంద్రానికి (ఎంట్రీ 56, జాబితా I) మరియు రాష్ట్రాలకు (ఎంట్రీ 17, జాబితా II) కేటాయిస్తుంది, రాష్ట్ర స్వాయత్తతను అంతర్రాష్ట్ర నదులపై కేంద్ర నియంత్రణతో సమతుల్యం చేస్తుంది.

•

సహకారాత్మక అయినా సంఘర్షణాత్మక సమాఖ్య వ్యవస్థ

రాష్ట్రాలు నీటి వినియోగాన్ని నియంత్రిస్తాయి కానీ తరచుగా సమగ్ర నది బేసిన్ నిర్వహణను క్లిష్టం చేసే కేంద్ర జోక్యాన్ని వ్యతిరేకిస్తాయి, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన మరియు కృష్ణా నది వివాదాలలో కనిపిస్తుంది.

రాజ్యాంగ మరియు సంస్థాగత వ్యవస్థ
•

ఆర్టికల్ 262 మరియు ISRWD చట్టం

ఆర్టికల్ 262 పార్లమెంటుకు సుప్రీంకోర్టు అధికార పరిధిని మినహాయించడానికి అధికారం ఇస్తుంది, ఇది అంతర్రాష్ట్ర నది నీటి వివాదాల చట్టం (1956) కు దారితీస్తుంది, ఇది బహిరంగ అవార్డులతో ట్రిబ్యునల్స్‌ను ఏర్పాటు చేస్తుంది.

•

శాశ్వత ట్రిబ్యునల్స్ మరియు మధ్యవర్తిత్వం

2019 సవరణ బిల్లు శాశ్వత ట్రిబ్యునల్ మరియు వివాద పరిష్కార కమిటీని ప్రతిపాదించింది, 17 సంవత్సరాల కావేరి ట్రిబ్యునల్ ప్రక్రియ వంటి ఆలస్యం పరిష్కరించడానికి.

ప్రభావశీలత మరియు సవాళ్లు
•

ఆలస్యం మరియు అమలు బలహీనత

ట్రిబ్యునల్స్ దశాబ్దాల తరబడి ఆలస్యం, డేటా లోపాలు ఎదుర్కొంటాయి మరియు అమలు కేంద్రం యొక్క రాజకీయ సంకల్పంపై ఆధారపడి ఉంటుంది, ఇది వివాద పరిష్కారాన్ని బలహీనపరుస్తుంది.

•

మహానది ట్రిబ్యునల్ యొక్క సంస్థాగత మధ్యవర్తిత్వం

ఒడిశా మరియు ఛత్తీస్‌గఢ్‌లను కలిగి ఉన్న మహానది నీటి వివాదాల ట్రిబ్యునల్1, జల్ శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ వంటి కేంద్ర సంస్థలతో సహకార వివాద నిర్వహణలో పురోగతిని చూపిస్తుంది.

ముందుకు దారి
•

బేసిన్ పరిపాలన మరియు డేటాను బలోపేతం చేయండి

సమగ్ర నది బేసిన్ అధికారాలు మరియు పారదర్శక నీటి డేటా వ్యవస్థలు వివాదాలను తగ్గించగలవు.

•

ట్రిబ్యునల్స్ మరియు కౌన్సిల్స్‌ను శక్తివంతం చేయండి

బలమైన అమలు అధికారాలను మంజూరు చేయండి మరియు ఇంటర్-స్టేట్ కౌన్సిల్స్‌ను సంభాషణ మరియు ఏకాభిప్రాయం నిర్మాణానికి ఉపయోగించండి.

నిష్కర్ష
సమతుల్య కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు బలమైన సంస్థాగత యంత్రాంగాలు అంతర్రాష్ట్ర నీటి వివాదాలను పరిష్కరించడానికి మరియు సహకార సమాఖ్య వ్యవస్థను నిలుపుకోవడానికి కీలకం.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Resolving inter-state water disputes. Resolving inter-state water disputes. Flow: State seeks Union reference → Tribunal under ISRWD Act, 1956 → Binding award, courts excluded (Art 262) → Union enforces award → 2019: permanent tribunal, mediation
Diagram: Resolving inter-state water disputes

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సమాఖ్య నిర్మాణం, గవర్నర్ మరియు అధికారాల పంపిణీ17 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
2
2012
1
2016
3
2017
2
2020
2
2023
3
2025
2

All 17 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2012 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·