2016 · పేపర్ II · 10 మార్కులు

హీనయాన మరియు మహాయాన బౌద్ధమతాలను పోల్చండి. బౌద్ధమతం ఎందుకు ప్రజాదరణ పొంది, తదనంతరం క్షీణించింది?

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Hinayana Pali Canon, కఠిన సన్యాస క్రమశిక్షణ ద్వారా వ్యక్తిగత విముక్తిని నొక్కి చెబుతుంది, Mahayana Bodhisattva ఆదర్శం, కొత్త sutras, Buddha ను దైవంగా ఆరాధించడం ద్వారా సార్వత్రిక మోక్షాన్ని అందిస్తుంది. సమ్మిళితత్వం, Ashoka, Kanishka రాజాదరణతో Buddhism విస్తరించింది, కానీ సంఘ క్షీణత, Brahmanical పునరుజ్జీవనం, Turkish దండయాత్రలతో క్షీణించింది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
బౌద్ధమతం, క్రీస్తుపూర్వం 6వ శతాబ్దంలో ఆవిర్భవించి, హీనయాన మరియు మహాయాన పాఠశాలలుగా అభివృద్ధి చెందింది, దాని సమగ్ర తత్వశాస్త్రం కారణంగా ప్రజాదరణ పొందింది కానీ తరువాత భారతదేశంలో క్షీణించింది. దాని బోధనలు సామాజిక వర్గాలు మరియు ప్రాంతాలపై ఆకర్షణీయమైన మార్పు ఆధ్యాత్మిక మార్గాన్ని అందించాయి.
హీనయాన మరియు మహాయాన బౌద్ధమతాల తులనాత్మక లక్షణాలు
•

తత్వశాస్త్ర దృక్పథం

హీనయాన (థెరవాద) పాలి కానన్‌కు కఠినంగా కట్టుబడి వ్యక్తిగత జ్ఞానోదయాన్ని ప్రాముఖ్యతనిస్తుంది; మహాయాన విశ్వవ్యాప్త రక్షణ మరియు బోధిసత్వ ఆదర్శాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది, అన్ని జీవుల పట్ల కరుణను ప్రోత్సహిస్తుంది.

•

గ్రంథ మరియు ఆచార భేదాలు

హీనయాన ప్రారంభ పాలి గ్రంథాలు మరియు కఠినమైన సన్యాస శాసనంపై ఆధారపడుతుంది; మహాయాన ప్రజ్ఞాపారమిత మరియు వైపుల్య వంటి కొత్త సూత్రాలను కలుపుకుంటుంది, విస్తృతమైన ఆచారాలు మరియు అనేక బుద్ధులు మరియు బోధిసత్వుల పూజను కలిగి ఉంటుంది.

బౌద్ధమతం ప్రజాదరణ పొందిన కారణాలు
•

సామాజిక సమగ్రత మరియు రాజపోషణ

వర్ణ వ్యవస్థను తిరస్కరించడం వల్ల బౌద్ధమతం తక్కువ కులాలు మరియు మహిళలను ఆకర్షించింది; చక్రవర్తి అశోకుని మిషనరీ ప్రయత్నాలు దానిని ఆసియాలో విస్తృతంగా వ్యాప్తి చేశాయి, దానిని ప్రధాన మతంగా స్థాపించాయి.

•

తత్వశాస్త్ర ఆకర్షణ మరియు అనుకూలత

నాలుగు సత్యాలు2 దుఃఖాన్ని అధిగమించడానికి ప్రాయోగిక మార్గదర్శకత్వాన్ని అందించాయి; మహాయాన యొక్క సమన్వయం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వంటి ప్రాంతాలలో అది వికసించడానికి సహాయపడింది, అమరావతి కళాశైలను ప్రేరేపించింది మరియు స్థానిక నమ్మకాలతో సమన్వయం చేసుకుంది.

బౌద్ధమతం క్షీణించిన కారణాలు
•

అంతర్గత అవినీతి మరియు పోషణ కోల్పోవడం

సంపద సేకరణ సన్యాస దురాచారానికి దారితీసింది, అనుచరులను దూరం చేసింది; మౌర్యుల యుగం తరువాత, పాలకులు బ్రాహ్మణమతాన్ని ఎక్కువగా ప్రోత్సహించారు, బౌద్ధమతానికి రాష్ట్ర మద్దతు తగ్గింది.

•

బ్రాహ్మణ పునరుజ్జీవనం మరియు విభాగాల విభజన

శంకరాచార్యులు మరియు కుమారిల భట్ట వంటి పండితులు హిందూ ఆధిపత్యాన్ని పునరుద్ధరించారు; పాలి నుండి సంస్కృతానికి మార్పు మరియు హీనయాన మరియు మహాయాన మధ్య విభజనలు బౌద్ధమతం యొక్క సామూహిక ఆకర్షణను బలహీనపరిచాయి.

•

బాహ్య దాడులు

టర్కిష్ దాడులు ధనిక మఠాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని భౌతిక విధ్వంసానికి దారితీశాయి మరియు భారతదేశంలో బౌద్ధమతం క్షీణతను వేగవంతం చేశాయి.

ముగింపు
బౌద్ధమతం యొక్క వారసత్వం దాని తత్వశాస్త్ర లోతు మరియు సామాజిక ప్రభావం ద్వారా చారిత్రక ఆటంకాలప్పటికీ కొనసాగుతుంది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆధ్యాత్మిక మరియు సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలను ప్రేరేపించడం కొనసాగిస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Hinayana vs Mahayana Buddhism. Hinayana vs Mahayana Buddhism. Comparison of Hinayana Buddhism and Mahayana Buddhism
Diagram: Hinayana vs Mahayana Buddhism

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

ప్రాచీన భారతదేశం - చరిత్ర పూర్వ యుగం, IVC, వేద, మౌర్యులు, కుషాణులు, శాతవాహనులు, సంగం, గుప్తులు16 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
2
2012
2
2016
2
2017
2
2020
2
2023
2
2025
2

All 16 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2016 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·