2016 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

"భారత రాజ్యాంగం రూపంలో సమాఖ్య అయినప్పటికీ, స్ఫూర్తిలో ఏకకేంద్రకమైనది" - చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

ద్వంద్వ ప్రభుత్వ వ్యవస్థ, లిఖిత దృఢ రాజ్యాంగం, అధికార విభజన, Rajya Sabha తో రాజ్యాంగం రూపంలో సమాఖ్యాత్మకం, కానీ బలమైన కేంద్రం, ఏక పౌరసత్వం, Union ఆర్థిక ఆధిపత్యంతో స్ఫూర్తిలో ఏకకేంద్రాత్మకం. Bommai తీర్పు పరిమితం చేసినప్పటికీ, Article 356 కింద President's Rule ఈ ఏకకేంద్ర మొగ్గును స్పష్టంగా చూపుతుంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
1950లో స్వీకరించబడిన భారత రాజ్యాంగం1, "రూపంలో సమాఖ్య, కానీ ఆత్మలో ఏకత్వం," విస్తృత వైవిధ్యాన్ని జాతీయ ఏకత్వంతో సమతుల్యం చేస్తుంది, ఇది 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన మరియు ప్రత్యేక వర్గ స్థితి కోసం డిమాండ్ల వంటి చర్చల్లో కనిపిస్తుంది. ఈ ద్వంద్వ స్వభావం భారతదేశం యొక్క ప్రత్యేక రాజకీయ మరియు సామాజిక సంక్లిష్టతలను ప్రతిబింబిస్తుంది.
సమాఖ్య లక్షణాలు
•

ద్వంద్వ పాలనా నిర్మాణం

రాజ్యాంగం ఏడు షెడ్యూల్ కింద ప్రత్యేక అధికార పరిధులతో కూడిన యూనియన్ మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను సృష్టిస్తుంది, ప్రతి ఒక్కటి శాసన, కార్యనిర్వాహక మరియు న్యాయ అధికారాలను కలిగి ఉంటుంది.

•

వ్రాతపూర్వక మరియు కఠినమైన రాజ్యాంగం

ఆర్టికల్ 368 యొక్క ప్రత్యేక సవరణ విధానం కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై యాదృచ్ఛిక మార్పులను నిరోధించడం ద్వారా సమాఖ్యతను రక్షిస్తుంది.

•

న్యాయ పరిరక్షణ

సుప్రీం కోర్టు ఆర్టికల్స్ 245-263 కింద కేంద్ర-రాష్ట్ర వివాదాలను పరిష్కరిస్తుంది, 1973లో కేశవానంద భారతి కేసు2లో సమాఖ్యతను రాజ్యాంగం యొక్క మౌలిక నిర్మాణంగా నిలబెట్టింది.

ఏకత్వ లక్షణాలు
•

అవశేష అధికారాలతో బలమైన కేంద్రం

ఆర్టికల్ 248 కేంద్రానికి అవశేష అధికారాలను అందిస్తుంది, అధికారం కేంద్రీకరించి, సమాంతర జాబితా ఘర్షణల్లో రాష్ట్రాలను అధిగమిస్తుంది.

•

ఒకే పౌరసత్వం మరియు చెదరని యూనియన్

ఆర్టికల్ 1 భారతదేశాన్ని "రాష్ట్రాల యూనియన్"గా ప్రకటిస్తుంది, విడిపోవడాన్ని నిరాకరిస్తుంది మరియు శాస్త్రీయ సమాఖ్యలతో భిన్నంగా ఒకే పౌరసత్వాన్ని అందిస్తుంది.

పరస్పర సంబంధం మరియు ఉద్రిక్తత
•

ఏకత్వం మరియు స్వాయత్తతను సమతుల్యం చేయడం

కేంద్రం కృష్ణా మరియు గోదావరి జల వివాదాలు వంటి వివాదాలలో జాతీయ సమైక్యత మరియు సమగ్రతను నిర్వహించడానికి జోక్యం చేసుకుంటుంది.

•

సహకార సమాఖ్యత

అంతర్రాష్ట్ర మండలి మరియు జీఎస్టీ మండలి వంటి సంస్థలు సహకారాన్ని ప్రోత్సహిస్తాయి, కేంద్ర ఆధిపత్యం నుండి వచ్చే ఉద్రిక్తతలను తగ్గిస్తాయి.

•

న్యాయపరమైన పాత్ర

సుప్రీం కోర్టు యొక్క కేశవానంద భారతి తీర్పు రాజకీయ కేంద్రీకరణ ధోరణుల ఉన్నప్పటికీ సమాఖ్యత యొక్క మౌలిక నిర్మాణాన్ని నిలబెట్టింది.

•

డైనమిక్ అనుకూలత

2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం రాష్ట్ర డిమాండ్లను జాతీయ ప్రయోజనాలతో సమతుల్యం చేయడంలో రాజ్యాంగ సౌలభ్యాన్ని ఉదాహరించుతుంది.

ముగింపు
రాజ్యాంగం యొక్క సమాఖ్య రూపం మరియు ఏకత్వ ఆత్మ భారతదేశం యొక్క ఏకత్వాన్ని నిర్ధారించడమే కాకుండా, దాని విస్తృత వైవిధ్యం మరియు ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను కూడా అనుకూలంగా స్వీకరిస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Federal form, unitary spirit. Federal form, unitary spirit. Comparison of Federal form and Unitary spirit
Diagram: Federal form, unitary spirit

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సమాఖ్య నిర్మాణం, గవర్నర్ మరియు అధికారాల పంపిణీ17 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
2
2012
1
2016
3
2017
2
2020
2
2023
3
2025
2

All 17 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2016 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·