2016 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

“న్యాయ క్రియాశీలత” (Judicial activism) అంటే ఏమిటి? భారత రాజకీయ వ్యవస్థపై దాని ప్రభావం ఏమిటి?

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

శాసన లేదా కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థలు విఫలమైనప్పుడు హక్కులను కాపాడి న్యాయాన్ని ప్రోత్సహించడానికి కఠిన తీర్పులకు మించి వ్యాఖ్యానాన్ని చురుకుగా ఉపయోగించడమే న్యాయ క్రియాశీలత. Maneka Gandhi (1978), Vishaka మార్గదర్శకాలు (1997) లాగా అది హక్కులను బలోపేతం చేసింది, కానీ ఇతర వ్యవస్థల పరిధిలోకి అతిక్రమించే ప్రమాదం ఉంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారతదేశంలో న్యాయసత్వం ప్రభుత్వంలో న్యాయవ్యవస్థ యొక్క దృఢమైన పాత్రను ప్రతిబింబిస్తుంది, ఇది హక్కులను రక్షించడం మరియు చట్టసభ మరియు కార్యనిర్వాహక లోపాల మధ్య న్యాయాన్ని ప్రోత్సహించడం. ఇది పాలన వైఫల్యాలను పరిష్కరించడంలో మరియు రాజ్యాంగ నైతికతను నిర్ధారించడంలో కీలకంగా మారింది.
అర్థం మరియు భావన
•

సక్రియ న్యాయపాలన పాత్ర

ఇది ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించడానికి మరియు రాజ్యాంగ బాధ్యతలను అమలు చేయడానికి చట్టాలను అనువాదం చేయడంలో న్యాయస్థానాలు పాల్గొనడం, ఉదాహరణకు Article 21 పరిధిని విస్తరించిన Maneka Gandhi v. Union of India (1978) కేసులో కనిపిస్తుంది.

•

న్యాయ చట్టనిర్మాణం

న్యాయస్థానాలు విధాన నిర్ణయాల ద్వారా చట్టసభ లోపాలను పూరించాయి, ఉదాహరణకు లైంగిక వేధింపులపై విశాఖ మార్గదర్శకాలు (1997) మరియు ట్రిపుల్ తలాక్ రద్దు చేసిన షయారా బానో కేసు (2017), సామాజిక సంస్కరణలో న్యాయ సృజనాత్మకతను ప్రదర్శించాయి.

భారత రాజకీయ వ్యవస్థపై ప్రభావం
•

ప్రాథమిక హక్కుల బలోపేతం

న్యాయసత్వం Articles 14, 19, మరియు 21 కింద హక్కులను బలోపేతం చేస్తుంది, Association for Democratic Reforms v. Union of India (2024) వంటి తాజా తీర్పులు ఎన్నికల పారదర్శకత మరియు బాధ్యతను పెంపొందించాయి.

•

కార్యనిర్వాహక అధికారం పై నియంత్రణ

ఇది స్వేచ్ఛా కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని అరికట్టుతుంది, ప్రజాస్వామ్యాన్ని రక్షిస్తుంది, అయితే న్యాయ అధికారం అధిగమించే ప్రమాదాలు ఉన్నాయి, జాతీయ గీతం ఆదేశం (Shyam Narayan Chouksey కేసు) లో అధికార విభజనపై ఆందోళనలు కలిగించాయి.

ముందుకు దారి
•

న్యాయపాలన బాధ్యత

న్యాయ కమిషన్1 యొక్క 195వ నివేదిక న్యాయ స్వాతంత్ర్యాన్ని రాజీపడకుండా పారదర్శక బాధ్యత కోసం జాతీయ న్యాయ మండలిని ప్రతిపాదిస్తుంది.

•

న్యాయ సామర్థ్యం

ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఆల్ ఇండియా జ్యూడిషియల్ సర్వీసెస్ విస్తరణ, ఖాళీలు మరియు పెండెన్సీని తగ్గించగలదు, అవసరమైన చోట న్యాయసత్వంపై సమర్థవంతంగా దృష్టి పెట్టడానికి న్యాయస్థానాలను వీలు కల్పిస్తుంది.

ముగింపు
న్యాయసత్వం రాజ్యాంగం మరియు సామాజిక న్యాయాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తుంది కానీ ప్రజాస్వామ్య పాలనను నిలుపుకోవడానికి సక్రియతను బాధ్యత మరియు పరిమితితో సమతుల్యం చేయాలి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Impact of Judicial Activism. Impact of Judicial Activism. Comparison of Gains and Concerns
Diagram: Impact of Judicial Activism

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

భారతదేశంలో న్యాయవ్యవస్థ15 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
1
2012
3
2016
2
2017
1
2020
2
2023
2
2025
2

All 15 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2016 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·