“న్యాయ క్రియాశీలత” (Judicial activism) అంటే ఏమిటి? భారత రాజకీయ వ్యవస్థపై దాని ప్రభావం ఏమిటి?
Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error
క్లుప్తంగా
శాసన లేదా కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థలు విఫలమైనప్పుడు హక్కులను కాపాడి న్యాయాన్ని ప్రోత్సహించడానికి కఠిన తీర్పులకు మించి వ్యాఖ్యానాన్ని చురుకుగా ఉపయోగించడమే న్యాయ క్రియాశీలత. Maneka Gandhi (1978), Vishaka మార్గదర్శకాలు (1997) లాగా అది హక్కులను బలోపేతం చేసింది, కానీ ఇతర వ్యవస్థల పరిధిలోకి అతిక్రమించే ప్రమాదం ఉంది.
Model answer
Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026
సక్రియ న్యాయపాలన పాత్ర
ఇది ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించడానికి మరియు రాజ్యాంగ బాధ్యతలను అమలు చేయడానికి చట్టాలను అనువాదం చేయడంలో న్యాయస్థానాలు పాల్గొనడం, ఉదాహరణకు Article 21 పరిధిని విస్తరించిన Maneka Gandhi v. Union of India (1978) కేసులో కనిపిస్తుంది.
న్యాయ చట్టనిర్మాణం
న్యాయస్థానాలు విధాన నిర్ణయాల ద్వారా చట్టసభ లోపాలను పూరించాయి, ఉదాహరణకు లైంగిక వేధింపులపై విశాఖ మార్గదర్శకాలు (1997) మరియు ట్రిపుల్ తలాక్ రద్దు చేసిన షయారా బానో కేసు (2017), సామాజిక సంస్కరణలో న్యాయ సృజనాత్మకతను ప్రదర్శించాయి.
ప్రాథమిక హక్కుల బలోపేతం
న్యాయసత్వం Articles 14, 19, మరియు 21 కింద హక్కులను బలోపేతం చేస్తుంది, Association for Democratic Reforms v. Union of India (2024) వంటి తాజా తీర్పులు ఎన్నికల పారదర్శకత మరియు బాధ్యతను పెంపొందించాయి.
కార్యనిర్వాహక అధికారం పై నియంత్రణ
ఇది స్వేచ్ఛా కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని అరికట్టుతుంది, ప్రజాస్వామ్యాన్ని రక్షిస్తుంది, అయితే న్యాయ అధికారం అధిగమించే ప్రమాదాలు ఉన్నాయి, జాతీయ గీతం ఆదేశం (Shyam Narayan Chouksey కేసు) లో అధికార విభజనపై ఆందోళనలు కలిగించాయి.
న్యాయపాలన బాధ్యత
న్యాయ కమిషన్1 యొక్క 195వ నివేదిక న్యాయ స్వాతంత్ర్యాన్ని రాజీపడకుండా పారదర్శక బాధ్యత కోసం జాతీయ న్యాయ మండలిని ప్రతిపాదిస్తుంది.
న్యాయ సామర్థ్యం
ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఆల్ ఇండియా జ్యూడిషియల్ సర్వీసెస్ విస్తరణ, ఖాళీలు మరియు పెండెన్సీని తగ్గించగలదు, అవసరమైన చోట న్యాయసత్వంపై సమర్థవంతంగా దృష్టి పెట్టడానికి న్యాయస్థానాలను వీలు కల్పిస్తుంది.
This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి
1జవాబు పత్రం
ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.
2చేతితో రాయండి
సమయం పెట్టుకుని.
3మూల్యాంకనం పొందండి
మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.
పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం
భారతదేశంలో న్యాయవ్యవస్థ15 questions
Asked in 8 of 8 sittings since 2008
- 2025భారత కేంద్ర ప్రభుత్వ అత్యవసర విధులు ఏమిటి? అవి పార్లమెంటు మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల శాసన అధికారాలపై ఎలా ప్రభావం చూపుతాయో వివరించండి.
- 2025భారత న్యాయవ్యవస్థ అధికారాలు లేదా పనితీరును గణనీయంగా ప్రభావితం చేసిన ఏవైనా రెండు రాజ్యాంగ సవరణలను చర్చించండి.
All 15 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.
అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2016 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.