2016 · పేపర్ IV · 10 మార్కులు

నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) ఏర్పాటులో మార్గదర్శక సూత్రాలను క్లుప్తంగా చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Planning Commission స్థానంలో 2015లో ఏర్పాటైన NITI Aayog సహకార సమాఖ్య వాదం, గ్రామ స్థాయి నుండి దిగువ నుండి పైకి ప్రణాళిక, నిపుణుల ఆధారిత సౌలభ్యం, అంత్యోదయ, ఫలితాలపై దృష్టి పెట్టిన సుపరిపాలన సూత్రాలపై ఆధారపడింది. దీని Governing Councilలో ముఖ్యమంత్రులందరూ ఉంటారు, 112 జిల్లాలను కవర్ చేసే Aspirational Districts Programme ఈ సూత్రాలను ఆచరణలో పెడుతుంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
2015లో NITI Aayog స్థాపన భారతదేశం యొక్క $30 ట్రిలియన్ ఆర్థిక లక్ష్యం మరియు స్థిరమైన వృద్ధిని మద్దతు ఇస్తూ, అనుకూలమైన, సహకార ప్రణాళికకు మార్పును సూచించింది. ఇది భారతదేశం యొక్క విభిన్న సమాఖ్య నిర్మాణం మరియు గతి శీల ఆర్థిక వ్యవస్థను మెరుగ్గా పరిష్కరించడానికి ప్రణాళికా సంఘాన్ని భర్తీ చేసింది.
సహకార సంస్థాగత రూపకల్పన
•

నెట్‌వర్క్ గవర్నెన్స్ మోడల్

ప్రధాన మంత్రి 1 పాలక మండలిని అధ్యక్షత వహిస్తారు, అందులో అన్ని ముఖ్యమంత్రులు ఉంటారు, సహకార సమాఖ్య వ్యవస్థను సంస్థాగతీకరించడం మరియు విధాన రూపకల్పనలో రాష్ట్రాల చురుకైన పాల్గొనడం నిర్ధారించడం.

•

నిపుణత మరియు అనుకూలత

కఠినమైన ప్రణాళికా సంఘం కంటే, విద్యా మరియు పరిశోధనా సంస్థల నుండి నిపుణులను ఆకర్షించి వ్యూహాత్మక సలహాలను అందించే జ్ఞాన నెట్‌వర్క్‌గా పనిచేస్తుంది.

•

మంచి పాలన పై దృష్టి

చాణక్య పాలన సూత్రాల నుండి ప్రేరణ పొందిన పారదర్శకత మరియు బాధ్యతాయుతతకు ప్రాధాన్యతనిస్తుంది, బడ్జెట్ కేటాయింపుల నుండి కొలిచే ఫలితాలకు దృష్టిని మార్చడం.

అమలు సవాళ్లు మరియు ఫలితాలు
•

సహకార సమాఖ్య వ్యవస్థలో అమలు

26 రాష్ట్ర మార్పు సంస్థలను మరియు ప్రాంతీయ మండలులను 2 సృష్టించింది, అంతర్రాష్ట్ర సమస్యలను, అందులో ఆంధ్రప్రదేశ్ నీటి వివాదాలు మరియు ప్రాంతీయ అభివృద్ధి సవాళ్లను పరిష్కరించడం.

•

సమావేష అభివృద్ధి

ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలు మరియు బ్లాక్స్ ప్రోగ్రాములను అమలు చేస్తోంది, కేంద్రీకృత జోక్యాల ద్వారా అట్టడుగు వర్గాల అభ్యున్నతిని లక్ష్యంగా చేసుకోవడం.

•

డేటా ఆధారిత మానిటరింగ్

ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలలో 49 KPIsను ట్రాక్ చేస్తూ, రియల్-టైమ్ డేటా అనలిటిక్స్‌ను ఉపయోగించి, అనుకూల పాలన మరియు ఫలితాలను మెరుగుపరచడానికి మధ్యమార్గ సవరణలను సాధించడం.

ప్రభావవంతతను పెంపొందించడం
•

డేటా పారదర్శకత

పరిశోధన & నెట్‌వర్కింగ్3 విభాగాన్ని విస్తరించడం మరియు ఓపెన్ డేటా విధానాలను స్వీకరించడం ద్వారా ఆధారిత విధాన రూపకల్పన మరియు ప్రజల నమ్మకాన్ని పెంపొందించవచ్చు.

•

పాల్గొనిక పాలన

డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఉపయోగించడం మరియు పౌరుల పాల్గొనికను లోతుగా చేయడం ద్వారా పాలనను మరింత సమావేషంగా చేయవచ్చు, NITI Aayog యొక్క ప్రజల పాల్గొనిక సూత్రానికి అనుగుణంగా.

ముగింపు
సహకార సమాఖ్య వ్యవస్థ, సమావేషత మరియు ఆవిష్కరణలపై NITI Aayog సూత్రాలు Viksit Bharat 2047 మరియు స్థిరమైన అభివృద్ధి లక్ష్యం 8, సముచిత పని మరియు ఆర్థిక వృద్ధిని ప్రోత్సహించడం, అనుగుణంగా స్థిరమైన, సమానమైన వృద్ధిని సాధించడానికి కీలకం.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Planning Commission vs NITI Aayog. Planning Commission vs NITI Aayog. Comparison of Planning Commission and NITI Aayog
Diagram: Planning Commission vs NITI Aayog

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

ప్రభుత్వ బడ్జెటింగ్ (కేంద్రం)15 questions

Asked in 6 of 8 sittings since 2008

2008
1
2011
1
2012
–
2016
4
2017
–
2020
2
2023
3
2025
4

All 15 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2016 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·