2017 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

న్యాయ సమీక్ష (Judicial Review) మరియు న్యాయ క్రియాశీలత (Judicial Activism) మధ్య తేడాలను గుర్తించండి మరియు ఈ రెండు అంశాలపై సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన ముఖ్యమైన తీర్పులను కూడా ఉదహరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

రాజ్యాంగాన్ని ఉల్లంఘించే చట్టాలు, చర్యలను రద్దు చేసే రాజ్యాంగ అధికారమే న్యాయ సమీక్ష, హక్కులను విస్తరించి విధాన లోపాలను పూరించడానికి వ్యాఖ్యానం మరియు PILs ను చురుకుగా ఉపయోగించడమే న్యాయ క్రియాశీలత. Kesavananda Bharati (1973), NJAC కేసు (2015) న్యాయ సమీక్షకు, Vishaka (1997), Puttaswamy (2017) క్రియాశీలతకు ఉదాహరణలు.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
న్యాయ సమీక్ష (Judicial Review) మరియు న్యాయ సక్రియత (Judicial Activism) రాజ్యాంగం మరియు పౌరుల హక్కులను రక్షించడానికి కీలకమైన సాధనాలుగా అభివృద్ధి చెందాయి, రాజ్యాంగ పరిపాలనను నిలబెట్టడం మరియు సామాజిక వాస్తవాలను పరిష్కరించడం వంటి ప్రాముఖ్యత గల తీర్పుల ద్వారా సుప్రీం కోర్టు21 కీలక పాత్ర పోషించింది.
నిర్వచనం మరియు భేదాలు
•

న్యాయ సమీక్ష

కోర్టులు చట్టాలు మరియు కార్యనిర్వాహక చర్యలను రాజ్యాంగ అనుగుణత కోసం పరిశీలిస్తాయి, రాజ్యాంగ నిబంధనలను ఉల్లంఘించే వాటిని రద్దు చేస్తాయి, ఉదాహరణకు కేశవానంద భారతి (1973), ఇది పార్లమెంట్ శక్తిని పరిమితం చేసే మౌలిక నిర్మాణ సిద్ధాంతాన్ని స్థాపించింది.

•

న్యాయ సక్రియత

కోర్టులు విధానాలను సక్రియంగా ఆకృతీకరిస్తాయి మరియు హక్కులను విస్తరిస్తాయి, ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాలు (PILs) మరియు మౌలిక హక్కుల విస్తృత వ్యాఖ్యానాలను ఉపయోగించి, విశాఖ (1997) ద్వారా కార్యాలయ వేధింపులను పరిష్కరించడం, మరియు నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ (2018) ద్వారా హోమోసెక్సువాలిటీని నేరపరంగా తొలగించడం వంటి ఉదాహరణలు ఉన్నాయి.

పరిధి మరియు ప్రాముఖ్యత
•

న్యాయ సమీక్ష యొక్క పాత్ర

ఇది మౌలిక హక్కులు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థను రక్షిస్తుంది, ఎస్.ఆర్. బొమ్మై (1994) లో ఆర్టికల్ 356 దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడం, మరియు ఎన్.జె.ఏ.సి (2015) లో సుప్రీం కోర్టు న్యాయ స్వతంత్రతను రక్షించడానికి జాతీయ న్యాయ నియామక కమిషన్‌ను రద్దు చేయడం వంటి ఉదాహరణలు ఉన్నాయి.

•

న్యాయ సక్రియత యొక్క ప్రభావం

ఆర్టికల్ 21 కింద హక్కులను విస్తరించడం, కే.ఎస్. పుట్టస్వామి (2017) లో గోప్యతను చేర్చడం, అవినీతి మరియు పర్యావరణ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి PILs ద్వారా సామాజిక సమస్యలను పరిష్కరించడం, మరియు సింగూర్ భూ స్వాధీనం కేసు (2016) లో రైతుల ప్రయోజనాలను రక్షించడానికి భూమిని తిరిగి ఇవ్వడం వంటి విధాన ఖాళీలను పూరించడం.

ప్రాముఖ్యమైన తీర్పులు
•

కీలక నిర్ణయాలు

కేశవానంద భారతి (1973), ఎస్.ఆర్. బొమ్మై (1994), ఎన్.జె.ఏ.సి (2015), కే.ఎస్. పుట్టస్వామి (2017), మరియు నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ (2018) భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో న్యాయ సమీక్ష మరియు సక్రియత యొక్క పరిధి మరియు సమతుల్యతను చూపిస్తాయి.

ముగింపు
ఈ సిద్ధాంతాలు న్యాయ పరిమితిని సక్రియ జోక్యంతో సమతుల్యం చేయడం ద్వారా రాజ్యాంగ నైతికత మరియు సామాజిక న్యాయాన్ని నిర్ధారిస్తాయి, తద్వారా భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలపరుస్తాయి మరియు పౌరుల హక్కులను రక్షిస్తాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Judicial Review vs Judicial Activism. Judicial Review vs Judicial Activism. Comparison of Judicial Review and Judicial Activism
Diagram: Judicial Review vs Judicial Activism

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

భారతదేశంలో న్యాయవ్యవస్థ15 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
1
2012
3
2016
2
2017
1
2020
2
2023
2
2025
2

All 15 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2017 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·