2017 · పేపర్ IV · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

మానవ అభివృద్ధి అంటే ఏమిటి? స్థూల జాతీయ సంతోష సూచిక (Gross National Happiness Index) యొక్క ప్రాముఖ్యత మరియు కొలతను చర్చించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

మానవాభివృద్ధి అంటే ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణాల్లో ప్రజల ఎంపికలు, సామర్థ్యాల విస్తరణ, కాగా భూటాన్ Gross National Happiness index దీనిని సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక, పర్యావరణ, పాలనా శ్రేయస్సుకు విస్తరిస్తుంది. 2008లో రూపొందిన GNH index 33 సూచికల ద్వారా తొమ్మిది రంగాలను కొలుస్తుంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
మానవ అభివృద్ధి అనేది ఆరోగ్యం, విద్య, మరియు శ్రేయస్సును కలిగి ఉన్న బహుముఖ ధారణ, కేవలం ఆర్థిక వృద్ధిని మించి సమగ్ర పురోగతిని ప్రోత్సహిస్తుంది. ఇది జీవన నాణ్యత మరియు సామర్థ్యాలను కలిగి ఉన్న పురోగతిని విస్తృతంగా అర్థం చేసుకోవడం, భారతదేశం వంటి విభిన్న సమాజాలలో స్థిరమైన అభివృద్ధికి అవసరమైనది.
సంస్థాగత పునాదులు
•

మానవ అభివృద్ధి సూచిక1 (HDI)

1990 నుండి, UNDP ద్వారా HDI దీర్ఘాయువు, విద్య, మరియు ఆదాయాన్ని కొలుస్తుంది, ఇది భారతదేశాన్ని కూడా కలిగి ఉన్న గ్లోబల్ బెంచ్‌మార్క్‌గా పనిచేస్తుంది. ఇది కేవలం ఆదాయానికి మించి ప్రజల ఎంపికలు మరియు సామర్థ్యాల విస్తరణను హైలైట్ చేస్తుంది.

•

గ్రాస్ నేషనల్ హ్యాపినెస్2 (GNH)

భూటాన్ యొక్క GNH సూచిక అభివృద్ధికి సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక, మరియు పాలన పరిమాణాలను జోడిస్తుంది, పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు నైతిక విలువలను ప్రాముఖ్యతనిస్తుంది. ఇది భౌతిక మరియు అభౌతిక శ్రేయస్సును సమగ్రపరుస్తూ అభివృద్ధి పారడైమ్‌ను విస్తరిస్తుంది.

•

పూరక సూచికలు

భారతదేశం కూడా గుడ్ గవర్నెన్స్ ఇండెక్స్ (GGI) మరియు పంచాయతీ అభివృద్ధి సూచిక (PDI) వంటి సూచికలను ఉపయోగిస్తుంది, ఇవి పాలన నాణ్యత మరియు స్థానిక అభివృద్ధిని అంచనా వేస్తాయి, మానవ అభివృద్ధి ఫలితాలపై మరింత సున్నితమైన అర్థాన్ని అందిస్తాయి.

అమలు మరియు కొలత
•

పాలన మరియు స్థానిక సూచికలు

భారతదేశ గుడ్ గవర్నెన్స్ ఇండెక్స్ (GGI) మరియు పంచాయతీ అభివృద్ధి సూచిక (PDI) రాష్ట్ర మరియు స్థానిక పాలనను అంచనా వేస్తాయి, HDIకి పూరకంగా మానవ అభివృద్ధి యొక్క పూర్తి చిత్రాన్ని అందిస్తాయి.

•

కొలత సవాళ్లు

అసమానత మరియు దారిద్ర్యాన్ని పట్టుకోవడంలో HDI పరిమితులు లైంగిక అభివృద్ధి సూచిక మరియు బహుముఖ దారిద్ర్య సూచికలు వంటి పూరక కొలతల వినియోగానికి దారితీసాయి, ఇవి ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలలో లక్ష్యిత విధానాలకు కీలకమైనవి.

ముందుకు మార్గం
•

డేటా మరియు సమాజ సాధికారత

ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలలో విభజిత డేటా సేకరణను బలోపేతం చేయడం మరియు లక్ష్యిత మానవ అభివృద్ధి జోక్యాల కోసం PDI ద్వారా స్థానిక సంస్థలను సాధికారత చేయడం.

నిర్ణయం
మానవ అభివృద్ధి ఆర్థిక, సామాజిక, మరియు సాంస్కృతిక అంశాలను సమగ్రపరచే సమతుల్య దృక్పథాన్ని డిమాండ్ చేస్తుంది, GNH స్థిరమైన మరియు సమగ్ర వృద్ధికి విలువైన అవగాహనలను అందిస్తుంది. ఈ బహుముఖ దృష్టి అసమానతలను పరిష్కరించడానికి మరియు ఆదాయ ప్రమాణాలకు మించి శ్రేయస్సును నిర్ధారించడానికి కీలకం.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: HDI vs GNH. HDI vs GNH. Comparison of HDI and GNH
Diagram: HDI vs GNH

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సమ్మిళిత వృద్ధి: భారతదేశం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ పథకాలు49 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
6
2011
7
2012
5
2016
9
2017
9
2020
2
2023
4
2025
7

All 49 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2017 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·