2017 · పేపర్ IV · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

సాపేక్ష పేదరికం అంటే ఏమిటి? భారతదేశంలో ఇది ఉండటానికి గల కారణాలు ఏమిటి? సాపేక్ష పేదరికాన్ని కొలవడానికి ఉపయోగించే గిని-గుణకం (Gini-coefficient) మరియు లారెంజ్ వక్రరేఖ (Lorenz curve) పద్ధతులను వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

సమాజ సగటు కంటే చాలా తక్కువ ఆదాయం లేదా వనరులు కలిగి ఉండటమే సాపేక్ష పేదరికం, భారత్‌లో అసమాన వృద్ధి, ప్రాంతీయ అసమానతలు, సామాజిక బహిష్కరణ, బలహీన ప్రజా సేవల వల్ల ఇది కొనసాగుతోంది. Lorenz curve సంచిత ఆదాయాన్ని జనాభాతో పోలుస్తుంది, Gini coefficient (0 నుండి 1) సమానత్వం నుండి ఆ అంతరాన్ని కొలుస్తుంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారతదేశంలో సాపేక్ష పేదరికం ఆర్థిక వృద్ధి ఉన్నప్పటికీ సమాజపు ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా దారిద్ర్యాన్ని హైలైట్ చేస్తుంది, ముఖ్యంగా వేగవంతమైన అభివృద్ధితో అసమానతలు ఉన్న రాష్ట్రాలలో సమానమైన విధాన రూపకల్పన కోసం ఖచ్చితమైన కొలత అవసరం, ఉదాహరణకు ఆంధ్రప్రదేశ్1.
సాపేక్ష పేదరికాన్ని నిర్వచించడం
•

సంకల్పన మరియు సామర్థ్య దృక్పథం

సాపేక్ష పేదరికం అంటే సమాజపు సగటుతో పోలిస్తే తక్కువ ఆదాయం/వనరులు కలిగి ఉండటం, సామాజిక పాల్గొనికను పరిమితం చేయడం; అమర్త్య సేన్ యొక్క సామర్థ్య దృక్పథం దీన్ని ఆదాయం కంటే ఎక్కువ స్వేచ్ఛల దారిద్ర్యంగా, ఆరోగ్యం మరియు విద్యతో సహా, బహుళ-పరిమాణ సంక్షేమాన్ని ప్రాముఖ్యతనిచ్చేలా ఫ్రేమ్ చేస్తుంది.

•

భారతదేశపు సందర్భం మరియు సామాజిక బహిష్కరణ

వృద్ధి ఉన్నప్పటికీ, అసమానతలు కొనసాగుతున్నాయి; సాపేక్ష పేదరికం ప్రాంతాలు మరియు సామాజిక సమూహాల మధ్య అవకాశాల అసమానతలను పట్టుకుంటుంది, షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు కులాలు వంటి అంచున ఉన్న సమూహాలు అధిక బహుళ-పరిమాణ పేదరిక రేట్లను ఎదుర్కొంటాయి.

భారతదేశంలో సాపేక్ష పేదరికానికి కారణాలు
•

అసమాన సంపద పంపిణీ

టాప్ 10% సుమారు 77% సంపదను నియంత్రిస్తారు; దిగువ 50% కేవలం 13% పంచుకుంటారు, ఇది అసమానతను కొనసాగిస్తుంది మరియు పైకి కదలికను పరిమితం చేస్తుంది.

•

ప్రాంతీయ మరియు సామాజిక అసమానతలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ 9.24% GSDP వృద్ధిని చూపుతుంది కానీ గ్రామీణ ప్రాంతాలు పేదగా ఉన్నాయి; షెడ్యూల్డ్ తెగలు 50.6% బహుళ-పరిమాణ పేదరికాన్ని ఎదుర్కొంటాయి; ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాల లోటు 22% వైద్య అధికారి ఖాళీలు మరియు అవసరమైన 412 CHCs కు వ్యతిరేకంగా కేవలం 175 CHCs ఉన్నాయి, ఇది అవసరమైన సేవలను పరిమితం చేస్తుంది.

సాపేక్ష పేదరికాన్ని కొలవడం
•

జిని-కోఎఫిషియెంట్

ఆదాయ అసమానతను కొలుస్తుంది2 0 నుండి 1 వరకు; భారతదేశ జిని 28.8 (2011) నుండి 25.5 (2022-23) కు తగ్గింది, ఇది స్వల్ప అసమానత తగ్గింపును సూచిస్తుంది; సంపద కేంద్రీకరణ అధికంగా ఉంది, టాప్ 1% 40% సంపదను కలిగి ఉంది; జన ధన్ యోజన (55 కోటి ఖాతాలు) వంటి సంక్షేమ పథకాలను ఆర్థిక చేర్పు ప్రోత్సహించడానికి సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.

ముగింపు
జిని మరియు లోరెంజ్ పద్ధతులు భారతదేశపు సాపేక్ష పేదరికంపై కీలకమైన అవగాహనలను అందిస్తాయి, అసమానతను తగ్గించడానికి మరియు సామాజిక చేర్పును పెంచడానికి లక్ష్యంగా ఉన్న జోక్యాలను మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి, ముఖ్యంగా అసమాన అభివృద్ధి ఉన్న రాష్ట్రాలలో, ఉదాహరణకు ఆంధ్రప్రదేశ్.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Gini vs Lorenz. Gini vs Lorenz. Comparison of Gini Coefficient and Lorenz Curve
Diagram: Gini vs Lorenz

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సమ్మిళిత వృద్ధి: భారతదేశం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ పథకాలు49 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
6
2011
7
2012
5
2016
9
2017
9
2020
2
2023
4
2025
7

All 49 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2017 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·