2020 · పేపర్ II · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

భారతదేశంలో బ్రిటిష్ రాజ్ ఆవిర్భావం మరియు విస్తరణలో సైన్య సహకార పద్ధతి (Subsidiary Alliance system) పాత్రను విమర్శనాత్మకంగా వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

Lord Wellesley ప్రవేశపెట్టిన Subsidiary Alliance ప్రకారం భారతీయ పాలకులు శాశ్వత బ్రిటిష్ సైన్యాన్ని ఉంచి దాని ఖర్చు భరించాలి, British Resident ను అంగీకరించాలి, రక్షణ మరియు విదేశాంగ విధానంపై నియంత్రణ కోల్పోయారు. చెల్లించని సబ్సిడీలకు బదులుగా Awadh వంటి రాజ్యాలు భూభాగాలను అప్పగించాల్సి రావడంతో Company వ్యాపార సంస్థ నుంచి సర్వోన్నత శక్తిగా మారింది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
18వ శతాబ్దం చివరలో లార్డ్ వెల్లెస్లీ రూపొందించిన సబ్సిడరీ అలయన్స్ వ్యవస్థ, భారతీయ రాష్ట్రాలపై సైనిక మరియు రాజకీయ నియంత్రణను విధించడం ద్వారా బ్రిటిష్ రాజ్ యొక్క ఎదుగుదలను సులభతరం చేసిన వ్యూహాత్మక సాధనం, కంపెనీని వాణిజ్య సంస్థ నుండి విస్తారమైన ప్రాంతాలను నియంత్రించే సార్వభౌమ శక్తిగా మార్చింది.
యంత్రాంగం మరియు విస్తరణ
•

ఒప్పంద నిబంధనలు

భారతీయ పాలకులు బ్రిటిష్ సైన్యాన్ని ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి మరియు వాటికి చెల్లించడానికి, రక్షణ మరియు విదేశాంగ విధానంపై నియంత్రణను వదులుకోవడానికి అంగీకరించారు. కోర్టుల వద్ద నియమించబడిన బ్రిటిష్ రెసిడెంట్లు అంతర్గత పరిపాలన మరియు దౌత్యంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపారు, పాలకుల సార్వభౌమత్వాన్ని ప్రభావవంతంగా దెబ్బతీశారు.

•

ప్రాంతీయ లాభాలు మరియు ప్రత్యర్థుల తటస్థీకరణ

బ్రిటిష్ దళాలను నిర్వహించే ఆర్థిక భారం ప్రాంతీయ అప్పగింతలకు దారితీసింది; ఉదాహరణకు, ఫ్రెంచ్ దళాలను హైదరాబాదు నుండి బయటకు పంపడం ద్వారా యూరోపియన్ ప్రత్యర్థులను తటస్థీకరించడం, బ్రిటిష్ పరిపాలనను బలపరచడం. Awadh యొక్క రోహిల్ఖండ్ అప్పగింతను దుర్వినియోగం పేరుతో బలవంతంగా చేయించడం, బ్రిటిష్ అలయన్స్‌ను ప్రాంతాలను ఆక్రమించడానికి ఎలా ఉపయోగించారో ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.

భారతీయ రాష్ట్రాలపై ప్రభావం
•

సార్వభౌమత్వం కోల్పోవడం మరియు రాజకీయ ఆధీనత

భారతీయ పాలకులు దౌత్య స్వాయత్తత మరియు సైనిక స్వాతంత్ర్యాన్ని కోల్పోయి, బ్రిటిష్ బొమ్మలుగా మారారు. ఒప్పందం స్వతంత్ర సైన్యాలు మరియు విదేశీ అలయన్సులను నిషేధించింది, భారతీయ రాష్ట్రాలపై బ్రిటిష్ పరమౌన్సీని బలపరిచింది.

ముందుకు సాగే దారి
•

చారిత్రక పునర్మూల్యాంకనం

రాజకీయ ఏకీకరణలో వ్యవస్థ యొక్క పాత్ర మరియు దాని దోపిడీ ఫలితాలను అర్థం చేసుకోవడానికి సమతుల్య చరిత్రావలోకనం అవసరం, వలస వ్యూహాల సమగ్ర దృక్పథాన్ని పెంపొందించడం.

•

నేటి కోసం సార్వభౌమ పాఠాలు

సబ్సిడరీ అలయన్స్ యొక్క వారసత్వం, ఆధిపత్యాన్ని నివారించడానికి ఆధునిక విదేశాంగ విధానం మరియు రక్షణ ఒప్పందాలలో సార్వభౌమ స్వాయత్తతను కాపాడుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేస్తుంది.

ముగింపు
సబ్సిడరీ అలయన్స్ వ్యవస్థ రక్షణ పేరుతో సైనిక నియంత్రణ, రాజకీయ ఆధీనత మరియు ప్రాంతీయ స్వాధీనతను సాధించడం ద్వారా బ్రిటిష్ ప్రాంతీయ విస్తరణ మరియు ఆధిపత్యంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఇది భారతీయ సార్వభౌమత్వాన్ని కూల్చివేసి, స్థానిక రాష్ట్రాలను అస్థిరపరిచింది, వలస పాలన యొక్క సంక్లిష్టతలను మరియు భవిష్యత్తులో సార్వభౌమ సమానత్వాన్ని కాపాడుకోవాల్సిన అవసరాన్ని హైలైట్ చేసింది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: How the Subsidiary Alliance worked. How the Subsidiary Alliance worked. Flow: Ruler hosts a British force → Pays subsidy; Resident at court → Loses army and foreign policy → Unpaid subsidy, territory ceded → British paramountcy
Diagram: How the Subsidiary Alliance worked

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

బ్రిటిష్ పాలన 1757-1856, 1857 తిరుగుబాటు, సామాజిక-మత సంస్కరణ & జాతీయవాదం ఆవిర్భావం20 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
3
2011
3
2012
3
2016
2
2017
3
2020
2
2023
2
2025
2

All 20 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2020 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·