2020 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL) మరియు సామాజిక చర్యల వ్యాజ్యం (SAL) లను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తూ న్యాయ క్రియాశీలతను నిర్వచించండి. న్యాయ క్రియాశీలత రాజకీయ వ్యవస్థపై బహుముఖ ప్రభావాన్ని చూపింది. తగిన వాదనలను జోడిస్తూ ఈ వాక్యాన్ని సమర్థించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

హక్కులను కాపాడటంలో న్యాయస్థానాల చురుకైన పాత్రే న్యాయ క్రియాశీలత; వెనుకబడిన వారి కోసం locus standi ని సడలించే PIL, పేదల కోసం జరిగే వ్యాజ్యాలకు Upendra Baxi పెట్టిన పేరైన Social Action Litigation ద్వారా అది వ్యక్తమవుతుంది. ADR కేసులో అభ్యర్థుల వివరాల వెల్లడి వంటి జవాబుదారీతనం దాని ప్రభావం, దానితో పాటు అతిక్రమణ మరియు కేసుల బకాయిలు కూడా ఉన్నాయి.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
పబ్లిక్ ఇంటరెస్ట్ లిటిగేషన్ (PIL) మరియు సోషల్ యాక్షన్ లిటిగేషన్ (SAL) ద్వారా న్యాయ కార్యకలాపాలు, 1970ల నుండి న్యాయ న్యాయమూర్తులకు ప్రాప్యతను విస్తరించడం మరియు రాజకీయ పరిపాలనను ప్రభావితం చేయడం ద్వారా భారత రాజ్యాంగ ప్రజాస్వామ్యాన్ని మారుస్తున్నాయి.
PIL మరియు SAL కు సంబంధించిన న్యాయ కార్యకలాపాల నిర్వచనం
•

పబ్లిక్ ఇంటరెస్ట్ లిటిగేషన్ (PIL)

న్యాయమూర్తి పి.ఎన్. భగవతి ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభమైన PIL, బంధువుల ముక్తి మోర్చా కేసు ద్వారా ఆర్టికల్ 21 హక్కులను విస్తరించడం ద్వారా అణగారిన వర్గాలకు న్యాయ ప్రాప్యతను ప్రజాస్వామ్యీకరించింది.

•

సోషల్ యాక్షన్ లిటిగేషన్ (SAL)

పేదల కోసం భారతీయ PIL కు ఉపేంద్ర బక్సి ఇచ్చిన పేరు; కోర్టులు లోకస్ స్టాండీని సడలించి, లేఖలను పిటిషన్లుగా (సునీల్ బాత్రా) స్వీకరించి, కొన్ని సందర్భాల్లో సుఓ మోటు చర్యలు తీసుకున్నాయి.

•

న్యాయ సమీక్ష మరియు కార్యకలాపాల సంబంధం

న్యాయ కార్యకలాపాలు మానవ స్వేచ్ఛను విస్తరించిన మణికా గాంధీ కేసులో సామాజిక విధానాన్ని ఆకారంలోకి తీసుకురావడం ద్వారా న్యాయ సమీక్షను విస్తరించాయి.

రాజకీయ వ్యవస్థపై బహుముఖ ప్రభావం
•

ప్రజాస్వామ్య బాధ్యతను పెంపొందించడం

న్యాయ కార్యకలాపాలు పారదర్శకతను అమలు చేస్తాయి, అభ్యర్థుల వెల్లడనలను తప్పనిసరి చేసిన అసోసియేషన్ ఫర్ డెమొక్రటిక్ రిఫార్మ్స్ కేసులో కనిపిస్తుంది.

•

హక్కులు మరియు సామాజిక న్యాయాన్ని విస్తరించడం

న్యాయవ్యవస్థ సున్నితమైన వర్గాలను రక్షిస్తుంది మరియు సామాజిక-ఆర్థిక హక్కులను అమలు చేస్తుంది, ఇందులో పర్యావరణ తీర్పులు ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఉన్నాయి.

•

అధికారాల విభజనను మసకబార్చడం

న్యాయ అధికారం కేంద్ర-రాష్ట్ర ఉద్రిక్తతలను పెంచుతుంది, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో నీటి వివాదాలలో.

•

న్యాయ భారం మరియు సామర్థ్య సమస్యలు

పెరిగిన PILలు ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు వంటి కోర్టులను ఒత్తిడికి గురిచేస్తాయి, సమయానుకూల న్యాయాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.

న్యాయ కార్యకలాపాలను సమర్థించే వాదనలు
•

పాలన లోపాలను పూరించడం

న్యాయ కార్యకలాపాలు కార్యనిర్వాహక-చట్టసభల జడత్వాన్ని పూరిస్తాయి, విశాఖ మార్గదర్శకాలు పనిస్థల వేధింపులపై ఉన్నట్లుగా.

•

మార్పు రాజ్యాంగాన్ని ప్రోత్సహించడం

కోర్టులు రాజ్యాంగాన్ని సామాజిక మార్పును ముందుకు తీసుకెళ్లే జీవన పత్రంగా అనువదిస్తాయి.

•

అణగారిన వాణిజ్యాలను రక్షించడం

PILలు వెనుకబడిన సముదాయాలను శక్తివంతం చేస్తాయి, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి విభిన్న రాష్ట్రాలకు ఇది కీలకం.

నిష్కర్ష
PIL మరియు SAL ద్వారా న్యాయ కార్యకలాపాలు హక్కులు మరియు బాధ్యతను విస్తరించాయి, భారత రాజకీయ వ్యవస్థను పునర్నిర్మించాయి, అయితే సంస్థాగత సమతుల్యత మరియు న్యాయ సామర్థ్యానికి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: PIL and SAL. PIL and SAL. Comparison of PIL and SAL
Diagram: PIL and SAL

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

భారతదేశంలో న్యాయవ్యవస్థ15 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
1
2012
3
2016
2
2017
1
2020
2
2023
2
2025
2

All 15 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2020 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·