2020 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

జస్టిస్ సయ్యద్ షా మహమ్మద్ ఖాద్రీ (Justice Syed Shah Mohamed Quadri) ఇచ్చిన వర్గీకరణకు ప్రత్యేక సూచనతో న్యాయ సమీక్షను (Judicial Review) నిర్వచించండి. న్యాయ సమీక్ష యొక్క ప్రాముఖ్యత మరియు పరిధిని వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

రాజ్యాంగాన్ని ఉల్లంఘించే చట్టాలు, కార్యనిర్వాహక చర్యలను కొట్టివేసే న్యాయస్థానాల అధికారమే న్యాయ సమీక్ష; Justice Quadri దాన్ని రాజ్యాంగ సవరణల సమీక్ష, చట్టాల సమీక్ష, పరిపాలనా చర్యల సమీక్షగా వర్గీకరించారు. Articles 13, 32, 226 లో మూలాలు గల ఇది Kesavananda Bharati (1973) ప్రకారం ప్రాథమిక లక్షణం.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
న్యాయపరమైన సమీక్ష (Judicial review) అనేది అన్ని చట్టాలు మరియు కార్యనిర్వాహక చర్యలు రాజ్యాంగానికి అనుగుణంగా ఉండేలా చూసే ప్రాథమిక రాజ్యాంగ యంత్రాంగం, తద్వారా రాజ్యాంగ నైతికత మరియు చట్ట పరిపాలనను కాపాడుతుంది. ఇది న్యాయవ్యవస్థను రాజ్యాంగ సంరక్షకుడిగా పనిచేసేలా చేస్తుంది, అధికారాన్ని ఇష్టానుసారంగా ఉపయోగించడాన్ని నిరోధిస్తుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో, న్యాయ సక్రియత పౌరుల హక్కులను రక్షించడంలో మరియు సమాఖ్య సమతుల్యతను నిర్వహించడంలో ముఖ్యపాత్ర పోషించింది, రాజ్యాంగ పరిపాలనలో న్యాయవ్యవస్థ యొక్క సక్రియ వైఖరిని ప్రతిబింబిస్తుంది.
నిర్వచనం మరియు వర్గీకరణ
•

న్యాయమూర్తి సయ్యద్ షా మొహమ్మద్ ఖుద్రి వర్గీకరణ

న్యాయపరమైన సమీక్షను మూడు రకాలుగా వర్గీకరించారు: రాజ్యాంగ సవరణల సమీక్ష (ఉదాహరణకు, సుప్రీంకోర్టు1 NJAC చట్టం, 2014 ను రద్దు చేసి, మౌలిక నిర్మాణ సిద్ధాంతాన్ని పునరుద్ఘాటించింది), పార్లమెంటరీ మరియు రాష్ట్ర చట్టాల సమీక్ష (గోలక్‌నాథ్ (1967) మరియు మినర్వా మిల్స్ (1980) వంటి కేసుల ద్వారా చూపబడింది), మరియు యూనియన్ మరియు రాష్ట్ర అధికారుల పరిపాలనా చర్యల సమీక్ష. ఈ త్రిసభ్య వర్గీకరణ వివిధ ప్రభుత్వ శాఖలలో న్యాయపరమైన సమీక్ష యొక్క సమగ్ర పరిధిని స్పష్టంగా చేస్తుంది.

ప్రాముఖ్యత
•

సమాఖ్య సమతుల్యత మరియు చట్ట పరిపాలనను నిర్వహించడం

ఇది కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య, ఆంధ్రప్రదేశ్ సహా, వివాదాలను పరిష్కరిస్తుంది, సమాఖ్య సమతుల్యతను కాపాడుతుంది. న్యాయపరమైన సమీక్ష బాధ్యత మరియు పారదర్శకతను అమలు చేస్తుంది, ఏ అధికారం కూడా చట్టానికి పైగా ఉండకూడదని నిర్ధారిస్తుంది.

పరిధి
•

చట్టసభ మరియు కార్యనిర్వాహక సమీక్ష

న్యాయపరమైన సమీక్ష పార్లమెంట్ మరియు రాష్ట్ర చట్టసభల ద్వారా రూపొందించిన అన్ని చట్టాలను, మౌలిక నిర్మాణ సిద్ధాంతానికి లోబడి రాజ్యాంగ సవరణలను, అలాగే పరిపాలనా నిర్ణయాలు మరియు చట్టాల ఉపచట్టాలను చట్టబద్ధత మరియు రాజ్యాంగబద్ధత కోసం కవర్ చేస్తుంది.

ముగింపు
న్యాయపరమైన సమీక్ష రాజ్యాంగ పరిపాలనను నిలబెట్టడానికి, మౌలిక హక్కులను రక్షించడానికి, మరియు సమాఖ్య సౌహార్దాన్ని నిర్వహించడానికి అనివార్యంగా ఉంటుంది, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ రాజ్యాంగ పరిమితులలో పనిచేయడం నిర్ధారిస్తుంది.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Quadri's Classification of Judicial Review. Quadri's Classification of Judicial Review. Diagram (tree): Quadri's Classification of Judicial Review; Judicial Review; Review of Constitutional Amendments; Review of Union, State Legislation; Review of Administrative Actions
Diagram: Quadri's Classification of Judicial Review

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

భారతదేశంలో న్యాయవ్యవస్థ15 questions

Asked in 8 of 8 sittings since 2008

2008
2
2011
1
2012
3
2016
2
2017
1
2020
2
2023
2
2025
2

All 15 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2020 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·