2023 · పేపర్ III · 10 మార్కులు

"మానవ హక్కులను ప్రోత్సహించడంలో, అణగారిన వర్గాలను రక్షించడంలో మరియు మరింత న్యాయమైన, సమానమైన సమాజాన్ని సృష్టించడంలో స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGOలు) కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి." భారతదేశంలో స్వచ్ఛంద సంస్థల పాత్రపై వ్యాఖ్యానించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

ఈ వ్యాఖ్య సరైనదే: భారతదేశంలోని 3.2 million కు పైగా NGOs న్యాయవాదం, పర్యవేక్షణ ద్వారా మానవ హక్కులను ప్రోత్సహిస్తూ, న్యాయ సహాయం, సమీకరణ ద్వారా అణగారిన వర్గాలను రక్షిస్తూ, విద్య, ఆరోగ్య రంగాల్లో సమానత్వాన్ని పెంపొందిస్తున్నాయి. Section 377 పై Naz Foundation పోరాటం వాటి ప్రభావానికి నిదర్శనం, అయితే FCRA ఆంక్షలు, జవాబుదారీతన సమస్యలు వాటి పరిధిని పరిమితం చేస్తున్నాయి.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారతదేశంలో స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGOs) మానవ హక్కులను ప్రోత్సహించడం, అణగారిన వర్గాలను రక్షించడం, సామాజిక న్యాయాన్ని పెంపొందించడం వంటి ముఖ్యమైన పాత్రలను నిర్వహిస్తున్నాయి, ఇవి ఆర్టికల్ 19(1)(c) వంటి రాజ్యాంగ నిబంధనల ద్వారా మద్దతు పొందుతున్నాయి.
మానవ హక్కుల ప్రోత్సాహకులుగా స్వచ్ఛంద సంస్థలు
•

చట్టపరమైన సంస్కరణల కోసం వాదన

సెక్షన్ 377 కింద హోమోసెక్సువాలిటీని నేరపరంగా తొలగించడంలో నాజ్ ఫౌండేషన్ పాత్ర ప్రాథమిక హక్కులను విస్తరించింది.

•

జాగృతి మరియు సాధికారత

పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ (PUCL) పౌర స్వేచ్ఛలపై అవగాహన పెంచి, అణగారిన వర్గాలకు న్యాయం పొందే సామర్థ్యాన్ని కల్పిస్తుంది.

•

మానిటరింగ్ మరియు నివేదికలు

@@P0@@లో ఎయిడ్ ఇండియా యొక్క కోవిడ్-19 అవుట్‌రీచ్ స్వచ్ఛంద సంస్థల దుర్వినియోగాలను డాక్యుమెంట్ చేయడంలో మరియు బాధ్యతను పెంచడంలో పాత్రను ఉదాహరించుతుంది.

•

నియంత్రణ సవాళ్లు

ఇటీవల FCRA సవరణలు విదేశీ నిధులను పరిమితం చేయడం, స్వచ్ఛంద సంస్థల సమర్థతను ప్రభావితం చేస్తుంది.

అణగారిన వర్గాలను రక్షించడం
•

చట్టపరమైన మరియు సామాజిక వాదన

@@P1@@లో స్వచ్ఛంద సంస్థలు గ్రామ పంచాయతీలతో కలిసి అడవి హక్కుల చట్టాన్ని అమలు చేయడం ద్వారా గిరిజన భూహక్కులను రక్షిస్తున్నాయి.

•

సేవల అందజేత

స్వయం సహాయక మహిళా సంఘం (SEWA) మహిళలు మరియు అనధికార కార్మికులకు సంక్షేమ పథకాల చివరి మైలు డెలివరీని నిర్ధారించడం ద్వారా సామాజిక చేర్పును పెంచుతుంది.

•

సమాజం చైతన్యం

యువా మరియు స్పార్క్ వంటి సమూహాలు బలవంతపు స్లమ్ కూల్చివేతలను వ్యతిరేకించి, గ్రాస్‌రూట్ ప్రజాస్వామ్య నిమగ్నతను బలోపేతం చేస్తున్నాయి.

న్యాయ సమాజానికి సహకారం
•

సామాజిక న్యాయం ప్రోత్సాహం

కేరళ శాస్త్ర సాహిత్య పరిషత్ యొక్క అక్షరాస్యత ప్రచారాలు సామాజిక సమానత్వాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తాయి.

•

పాలసీ ప్రభావం

స్వచ్ఛంద సంస్థలు మహిళా భ్రూణ హత్యను ఎదుర్కొనే PCPNDT చట్టాన్ని బలోపేతం చేశాయి, ఇది పరివర్తనాత్మక రాజ్యాంగవాదాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

•

పర్యావరణ న్యాయం

సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ (Centre for Science and Environment) స్థిరమైన అభివృద్ధి మరియు సమాన వనరుల పంపిణీకి మద్దతు ఇస్తుంది.

ముందుకు దారి
•

FCRA సంస్కరణ

మానవ హక్కుల పనిని కొనసాగించడానికి విదేశీ నిధుల నిబంధనలను సరళీకృతం చేయాలి.

•

రాష్ట్ర-స్వచ్ఛంద సంస్థల భాగస్వామ్యాలు

@@P2@@లో సహకారాన్ని సంస్థాగతం చేయాలి.

•

సామర్థ్య నిర్మాణం

స్వచ్ఛంద సంస్థల కోసం శిక్షణ మరియు సాంకేతికతలో పెట్టుబడి పెట్టాలి.

•

సమాజ పాలన

గ్రాస్‌రూట్ పాల్గొనడాన్ని ప్రోత్సహించాలి.

ముగింపు
నియంత్రణ మరియు వనరుల సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ, భారతదేశంలో మానవ హక్కులు మరియు సమానత్వాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడంలో స్వచ్ఛంద సంస్థలు అనివార్యమైనవి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Role of NGOs in India. Role of NGOs in India. Diagram (tree): Role of NGOs in India; NGOs in India; Rights: Naz Foundation, PUCL; Marginalized: SEWA, YUVA, SPARC; Equity: KSSP literacy, PCPNDT advocacy; Limits: FCRA, funds, accountability
Diagram: Role of NGOs in India

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

అభివృద్ధి ప్రక్రియలు: పౌర సమాజం మరియు NGOలు7 questions

Asked in 3 of 8 sittings since 2008

2008
–
2011
–
2012
–
2016
–
2017
–
2020
3
2023
2
2025
2

All 7 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2023 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·