వాయు కాలుష్యం అంటే ఏమిటి? మానవ కార్యకలాపాల వల్ల కలిగే ప్రధాన వాయు కాలుష్య కారకాలను వివరించండి.
Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error
క్లుప్తంగా
ఆరోగ్యం, పర్యావరణ వ్యవస్థలు, ఆస్తులకు హాని కలిగించే స్థాయిలో వాతావరణంలో హానికర భౌతిక, రసాయన, జీవ పదార్థాలు ఉండటమే వాయు కాలుష్యం, దీనికి ప్రధాన కారణం మానవ కార్యకలాపాలు. particulate matter (PM2.5, PM10), carbon monoxide, nitrogen, sulphur oxides, ozone ను ఏర్పరిచే hydrocarbons, ammonia, methane, CFCs ప్రధాన మానవ నిర్మిత కాలుష్యకారకాలు.
Model answer
Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026
నిర్వచనం
వాయు కాలుష్యం అనేది వాతావరణంలో హానికరమైన భౌతిక, రసాయన లేదా జీవ పదార్థాల ఉనికి, ఇవి మానవ ఆరోగ్యం, పర్యావరణ వ్యవస్థలు మరియు ఆస్తులను హానిచేస్తాయి.
మూలాలు మరియు రకాలు
అగ్నిపర్వతాలు మరియు అరణ్యాగ్నులు వంటి సహజ వనరులు సహకరిస్తాయి, కానీ మానవ కార్యకలాపాలు ఆధిపత్యం వహిస్తాయి. బాహ్య కాలుష్యం వాహనాలు, కర్మాగారాలు మరియు నిర్మాణ ధూళి నుండి వస్తుంది; గృహ కాలుష్యం వంట ఇంధనాలు మరియు పొగాకు పొగ నుండి వస్తుంది.
పార్టిక్యులేట్ మ్యాటర్
వాహన ఉద్గారాలు, పరిశ్రమ, నిర్మాణ ధూళి మరియు బయోమాస్ దహనం నుండి వచ్చే PM2.5 మరియు PM10 ఊపిరితిత్తుల్లో లోతుగా ప్రవేశిస్తాయి; హైదరాబాద్ నగర ధూళి మరియు పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు వీటికి తోడ్పడతాయి.
కార్బన్ మోనాక్సైడ్ మరియు నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు
అసంపూర్ణ దహనం నుండి వచ్చే CO రక్తంలో ఆక్సిజన్ సరఫరాను తగ్గిస్తుంది, రవాణా భారతదేశ CO యొక్క సగానికి పైగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది; వాహనాలు మరియు థర్మల్ ప్లాంట్ల నుండి వచ్చే NOx పొగమంచు మరియు ఆమ్ల వర్షాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
సల్ఫర్ ఆక్సైడ్లు మరియు హైడ్రోకార్బన్లు
తెలంగాణ రామగుండం విద్యుత్ సముదాయంలోని బొగ్గు దహనం నుండి వచ్చే SO2 ఆమ్ల వర్షానికి కారణమవుతుంది, హైడ్రోకార్బన్లు సూర్యకాంతిలో NOx తో ప్రతిస్పందించి నేలస్థాయి ఓజోన్ను ఏర్పరుస్తాయి.
ఇతర కాలుషకాలు
వ్యవసాయం నుండి అమోనియా, వ్యర్థాల నుండి మీథేన్ మరియు రిఫ్రిజిరెంట్ల నుండి CFCలు కూడా వాయు మరియు వాతావరణాన్ని క్షీణింపజేస్తాయి.
శుభ్రమైన వాయు చర్య
జాతీయ శుభ్రమైన వాయు కార్యక్రమం కింద నగర చర్యా ప్రణాళికలు, FAME-II కింద ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, శుభ్రమైన ఇంధనాలు మరియు ప్రజల అవగాహన ఉద్గారాలను తగ్గించగలవు.
This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి
1జవాబు పత్రం
ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.
2చేతితో రాయండి
సమయం పెట్టుకుని.
3మూల్యాంకనం పొందండి
మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.
పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం
కాలుష్యం మరియు ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ3 questions
Asked in 2 of 2 sittings since 2016
అధికారిక టీజీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2016 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.