2024 · పేపర్ IV · 10 మార్కులుతరచూ అడిగేది

"మానవ పేదరిక సూచిక (Human Poverty Index) మరియు సామర్థ్య విధానం (capability approach) అనేవి ప్రజల పేదరికం మరియు శ్రేయస్సును అర్థం చేసుకోవడానికి, కొలవడానికి రెండు మార్గాలు." క్లుప్తంగా వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

1997 లో UNDP ప్రవేశపెట్టిన Human Poverty Index దీర్ఘాయువు, జ్ఞానం, మంచి జీవన ప్రమాణం అనే అంశాల్లో లేమిని కొలుస్తుంది, Amartya Sen Capability Approach పేదరికాన్ని తాను విలువనిచ్చే జీవితం గడిపే వాస్తవ స్వేచ్ఛ లేకపోవడంగా చూస్తుంది. HPI ప్రజలకు ఏమి లోపించిందో కొలుస్తుంది, capability వారు ఏమి సాధించగలరో అడుగుతుంది.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
పేదరికం మరియు శ్రేయస్సును అర్థం చేసుకోవడం కోసం ఆదాయాన్ని మించి సంక్లిష్టమైన లోపాలు మరియు స్వేచ్ఛలను పట్టుకునే మానవ పేదరిక సూచిక (Human Poverty Index - HPI) మరియు అమర్త్య సేన్1 యొక్క సామర్థ్య దృక్పథం2 వంటి బహుముఖ దృక్పథాలు అవసరం, ఇవి తెలంగాణ వంటి ప్రాంతాలలో సమగ్ర విధానాలకు కీలకం.
పేదరికం మరియు శ్రేయస్సు కొలమానంగా మానవ పేదరిక సూచిక
•

బహుముఖ లోపం

1997లో UNDP ప్రారంభించిన HPI, దీర్ఘాయుష్షు, జ్ఞానం మరియు జీవన ప్రమాణాలలో లోపాన్ని కొలుస్తుంది, ఇది తెలంగాణ గ్రామీణ మరియు గిరిజన ప్రాంతాలలో కీలకమైన పోషకాహార లోపం ఉన్న పిల్లలు మరియు సురక్షితమైన నీటి ప్రాప్యత వంటి సమ్మిళిత సూచికలను ఉపయోగిస్తుంది.

•

విధాన సంబంధితత

సామాజిక మరియు ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాలపై HPI యొక్క దృష్టి తెలంగాణలో పేదరికాన్ని ఆదాయాన్ని మించి పరిష్కరించే లక్ష్యిత సంక్షేమ పథకాలు వంటి రైతు బంధు మరియు మిషన్ భగీరథను తెలియజేస్తుంది.

సామర్థ్య దృక్పథం ఒక సారాంశ రూపకల్పనగా
•

స్వేచ్ఛ మరియు ఏజెన్సీ

అమర్త్య సేన్ యొక్క సామర్థ్య దృక్పథం విలువైన ఫంక్షనింగ్‌లను సాధించడానికి స్వేచ్ఛల లోపంగా పేదరికాన్ని నిర్వచిస్తుంది, ఫలితాల కంటే నిజమైన అవకాశాలను ప్రాముఖ్యతనిస్తుంది, ఇది తెలంగాణ వంటి విభిన్న సామాజిక-ఆర్థిక సందర్భాలకు ముఖ్యమైనది.

•

డైనమిక్ విలువ మరియు పాల్గొనడం

ఇది కాలక్రమేణా మారుతున్న విలువలను గుర్తిస్తుంది మరియు శ్రేయస్సు యొక్క ప్రజాస్వామ్య మూల్యాంకనాన్ని ప్రాముఖ్యతనిస్తుంది, ఇది తెలంగాణలో పంచాయతీ అభివృద్ధి సూచిక వంటి సమగ్ర పాలన సాధనాలను మద్దతు ఇస్తుంది.

తులన మరియు ముందుకు దారి
•

పరస్పరపూరక పాత్రలు

HPI స్థిరమైన, డేటా ఆధారిత లోప కొలమానాలను అందిస్తుంది; సామర్థ్య దృక్పథం ఒక సౌకర్యవంతమైన, ఎంపిక-సున్నితమైన రూపకల్పనను అందిస్తుంది, కలిసి మౌలిక సదుపాయాలు (మిషన్ కాకతీయ) మరియు సాధికారత (రైతు బంధు) కలిపిన విధానాలను మార్గనిర్దేశం చేస్తుంది.

•

విధానంలో సమీకరణ

పంచాయతీ అభివృద్ధి సూచిక వంటి రాష్ట్ర సూచికలలో సామర్థ్య మెట్రిక్‌లను చేర్చడం పేదరిక మూల్యాంకనాన్ని మెరుగుపరచి సమగ్ర సాధికారతను ప్రోత్సహించవచ్చు.

నిర్ణయం
HPI మరియు సామర్థ్య దృక్పథం కలిపి పేదరికం మరియు శ్రేయస్సు యొక్క సమగ్ర అర్థాన్ని అందిస్తాయి, కొలవదగిన లోపాన్ని మానవ స్వేచ్ఛలతో సమతుల్యం చేస్తాయి.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Two lenses on poverty. Two lenses on poverty. Comparison of Human Poverty Index and Capability Approach
Diagram: Two lenses on poverty

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

పేదరికం మరియు నిరుద్యోగం4 questions

Asked in 2 of 2 sittings since 2016

2016
2
2024
2

All 4 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక టీజీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2024 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·