2023 · పేపర్ II · 10 మార్కులు

భారతదేశ సందర్భంలో 'జనాభా డివిడెండ్' (demographic dividend) గురించి వివరించండి.

Telugu translation by Ghissu. Report a Telugu error

క్లుప్తంగా

జనాభాలో పని చేసే వయస్సు వారి సంఖ్య ఆధారపడినవారి కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఏర్పడే వృద్ధి అవకాశమే భారతదేశ జనాభా లాభాంశం, అయితే అది నైపుణ్యాలు, ఆరోగ్యం, విద్య, తగినన్ని నాణ్యమైన ఉద్యోగాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది సుమారు 2041లో గరిష్ఠానికి చేరుతుందని, అప్పుడు దాదాపు 59% భారతీయులు 20-59 వయస్సులో ఉంటారని అంచనా.

Model answer

Ghissu Editorial · Verified 4 Oct 2026

పరిచయం
భారతదేశం యొక్క జనాభా డివిడెండ్1, 68% పని వయస్సు గల సమూహంలో ఉండి, 2041 నాటికి గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంటుందని అంచనా, సమర్థవంతంగా వినియోగించబడితే ప్రత్యేకమైన వృద్ధి అవకాశాన్ని అందిస్తుంది.
సంస్థాగత వ్యవస్థ మరియు సామర్థ్యం
•

నైపుణ్య అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు

జర్మనీ యొక్క వృత్తిపరమైన నమూనా నుండి ప్రేరణ పొందిన స్కిల్ ఇండియా మిషన్, ఉపాధి సామర్థ్యాన్ని పెంచడం ద్వారా యువత నిరుద్యోగాన్ని తగ్గించడానికి లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

•

రాష్ట్ర స్థాయి వృద్ధి

ఆంధ్రప్రదేశ్2 యొక్క 2024-25 లో 9.24% GSDP వృద్ధి మరియు ₹2,68,653 తలసరి ఆదాయం జాతీయ ₹2,00,162 తో పోలిస్తే బలమైన ఆర్థిక శోషణ సామర్థ్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

•

ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాల లోపాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ద్వితీయ ఆరోగ్య సంరక్షణలో 16% డాక్టర్ మరియు 21% నర్స్ ఖాళీలు కార్మిక శక్తి ఉత్పాదకతను పరిమితం చేస్తున్నాయి (CAG 20243).

•

డిజిటల్ చేర్చడం

డిజిటల్ ఇండియా సేవలకు ప్రాప్యతను విస్తరించి, యువతను అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో చేర్చడం కోసం కీలకం.

అమలు సవాళ్లు
•

ఉపాధి శోషణ పరిమితులు

పని వయస్సు నిష్పత్తులలో ఉపాధి తగ్గింది; ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు వంటి దక్షిణ రాష్ట్రాలు ~6.7-6.8% వద్ద వృద్ధి చెందుతుండగా, ఉత్తర రాష్ట్రాలు 4% కంటే తక్కువగా వెనుకబడి ఉన్నాయి.

•

అనధికార ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు నిరుద్యోగ వృద్ధి

డీ-ఇండస్ట్రియలైజేషన్ మరియు సాంకేతిక అంతరాయం నాణ్యమైన ఉపాధిని పరిమితం చేస్తూ, డివిడెండ్ ప్రయోజనాలను అడ్డుకుంటున్నాయి.

•

అసమానత మరియు డిజిటల్ విభజన

టాప్ 10% సుమారు 77% సంపదను కలిగి ఉన్నారు; గ్రామీణ మహిళల ఇంటర్నెట్ ప్రాప్యత కేవలం 28%, మినహాయింపు లోతుగా ఉంది.

•

మానవ అభివృద్ధి లోటుపాట్లు

భారతదేశం UNDP మానవ అభివృద్ధి సూచికలో (2023-24 నివేదిక) 193 లో 134 స్థానంలో ఉంది, ఇది విద్య మరియు ఆరోగ్య లోటుపాట్లను హైలైట్ చేస్తుంది.

ముందుకు మార్గం
•

నైపుణ్య మరియు డిజిటల్ అక్షరాస్యతను విస్తరించండి

ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణ ప్రాంతాలపై దృష్టి పెట్టి నైపుణ్య లోటును పూడ్చి ఉపాధి సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచండి.

•

ఆరోగ్య రంగాన్ని బలోపేతం చేయండి

నిధులను పెంచి ఖాళీలను భర్తీ చేసి కార్మిక శక్తి ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచండి.

•

ఆధికారిక ఉపాధిని ప్రోత్సహించండి

MSMEs మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నం-చెన్నై వంటి పారిశ్రామిక కారిడార్లను ఉపాధి సృష్టి కోసం మద్దతు ఇవ్వండి.

•

అసమానతను పరిష్కరించండి

ప్రగతిశీల పన్ను విధానాన్ని అమలు చేసి, అట్టడుగు వర్గాల కోసం డిజిటల్ ప్రాప్యతను విస్తరించండి.

నిష్కర్ష
ఆంధ్రప్రదేశ్ అనుభవం స్థిరమైన సుసంపన్నతకు మార్గాన్ని సూచిస్తూ, సంస్థాగత లోటుపాట్లను పరిష్కరిస్తే భారతదేశం యొక్క జనాభా డివిడెండ్ సమగ్ర వృద్ధిని నడిపించగలదు.

This model answer is indicative and the model can make mistakes; please verify key facts independently.

Hand-drawn diagram: Reaping the demographic dividend. Reaping the demographic dividend. Diagram (forcefield): Reaping the demographic dividend; Demographic dividend; Skill development; digital inclusion; state capacity; Jobless growth; informality; health gaps; inequality
Diagram: Reaping the demographic dividend

ఈ ప్రశ్నను ప్రాక్టీస్ చేయండి

  1. 1జవాబు పత్రం

    ఈ ప్రశ్నకు సరిపడా పేజీలు.

  2. 2చేతితో రాయండి

    సమయం పెట్టుకుని.

  3. 3మూల్యాంకనం పొందండి

    మీ మార్కులు, ఏమి సరిచేయాలో.

షేర్ చేయండిWhatsAppTelegramXLinkedIn

పరీక్షలో ఈ అధ్యాయం

సామాజిక భూగోళశాస్త్రం5 questions

Asked in 3 of 8 sittings since 2008

2008
–
2011
–
2012
–
2016
–
2017
–
2020
2
2023
2
2025
1

All 5 questions, sorted by sub-topic, with model answers and practice.

అధికారిక ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 మెయిన్స్ 2023 ప్రశ్నపత్రం నుంచి ప్రశ్న. సమాధానం Ghissu ఇంజిన్ రాసింది.

Ghissu

OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·
OUTWORK·
OUTTHINK·
MASTER THE SYSTEM·